Υπάρχουν συνεντεύξεις που δεν είναι απλώς μια συζήτηση, αλλά ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο. Η συζήτηση μας με τον καραγκιοζοπαίχτη Παναγιώτη Χατζηαναγνώστου μας θύμισε κάτι από τα παιδικά μας χρόνια, εκείνες τις στιγμές που όλοι, λίγο-πολύ, είχαμε καθίσει μπροστά σε έναν μπερντέ και είχαμε μαγευτεί από τον κόσμο του Καραγκιόζη.

Γιατί ο Καραγκιόζης δεν είναι απλώς μια παράσταση. Είναι εικόνες, γέλια, φωνές και συναισθήματα που μας έχουν συνοδεύσει από μικρούς. Είναι εκείνη η μαγεία που σε κάνει να ξεχνιέσαι και να ταξιδεύεις σε έναν κόσμο απλό αλλά βαθιά αληθινό.

Ο Παναγιώτης Χατζηαναγνώστου, που δραστηριοποιείται ως καραγκιοζοπαίχτης και διατηρεί το θέατρο σκιών «Το Στέκι του Καραγκιόζη», κατάγεται από τη Σμύρνη της Μικράς Ασίας, ενώ έχει γεννηθεί και μεγαλώσει στο Κερατσίνι. Με βαθιά αγάπη για την τέχνη και τον λαϊκό πολιτισμό, συνεχίζει με σεβασμό να υπηρετεί μια παράδοση που δεν πρέπει να χαθεί.

Πού μεγαλώσατε και τι αναμνήσεις έχετε από τα παιδικά σας χρόνια;

Μεγάλωσα σε ένα απλό, λαϊκό περιβάλλον, γεμάτο εικόνες από γειτονιές, παιχνίδια και ανθρώπινες στιγμές. Οι πιο έντονες αναμνήσεις μου είναι από τα καλοκαίρια και τις πρώτες παραστάσεις Καραγκιόζη που είδα, στιγμές που χαράχτηκαν μέσα μου και με καθόρισαν.

Τι σπουδές έχετε κάνει;

Η βασική μου εκπαίδευση προήλθε μέσα από την ίδια την τέχνη. Μαθήτευσα δίπλα σε ανθρώπους του χώρου, παρατήρησα, δοκίμασα, και δεν σταμάτησα ποτέ να μελετάω. Παράλληλα, έκανα και κάποιες θεατρικές σπουδές όπου με βοήθησαν να κατανοήσω περισσότερο την ευρύτερη έννοια του θεάτρου.

Πώς θα περιγράφατε τον εαυτό σας σε λίγες λέξεις;

Θα έλεγα πως είμαι ένας άνθρωπος αφοσιωμένος, δημιουργικός, πεισματάρης και βαθιά συνδεδεμένος με την παράδοση και τον λαϊκό πολιτισμό.

Πότε ήρθατε πρώτη φορά σε επαφή με το θέατρο σκιών;

Η πρώτη μου επαφή έγινε σε πολύ μικρή ηλικία, όταν είδα μια παράσταση και ένιωσα κάτι να με μαγεύει χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω.

Θυμάστε την πρώτη παράσταση που είδατε;

Τη θυμάμαι σαν εικόνα ζωντανή. Ήταν σαν να άνοιξε μπροστά μου ένας άλλος κόσμος, όπου οι φιγούρες μιλούσαν, ζούσαν και με έκαναν να γελάω και να συγκινούμαι. Ήταν η παράσταση «Ο Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι».

Τι ήταν αυτό που σας μάγεψε στον Καραγκιόζη;

Με μάγεψε η αλήθεια του χαρακτήρα του. Ο Καραγκιόζης είναι ο απλός άνθρωπος, με δυσκολίες αλλά και εξυπνάδα, χιούμορ και ψυχή. Είναι ο ίδιος ο λαός πάνω στο πανί.

Ήταν παιδικό σας όνειρο να γίνετε καραγκιοζοπαίχτης;

Στην αρχή ήταν απλώς ένα παιχνίδι, μια παιδική έλξη. Μεγαλώνοντας όμως έγινε ανάγκη και τρόπος έκφρασης. Νομίζω πως ήταν μονόδρομος η επιλογή του να ασχοληθώ ολοκληρωτικά με το θέατρο σκιών.

Πόσα χρόνια ασχολείστε με το θέατρο σκιών;

Ασχολούμαι από μικρό παιδί, επαγγελματικά όμως από 18 χρονών που ξεκίνησα δειλά δειλά να παρουσιάζω παραστάσεις μπροστά σε κοινό.

Υπάρχει κάποιος δάσκαλος ή πρότυπο που σας επηρέασε;

Σίγουρα επηρεάστηκα από μεγάλους καραγκιοζοπαίχτες, που αποτέλεσαν για μένα πηγή έμπνευσης και καθοδήγησης. Όλοι οι παλιοί καραγκιοζοπαίχτες άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην καρδιά μου και στην εξέλιξη μου μετέπειτα.

Τι σημαίνει για εσάς το θέατρο σκιών;

Το Θέατρο Σκιών είναι για μένα κάτι πολύ περισσότερο από τέχνη. Είναι τρόπος ζωής, έκφραση ψυχής και ένας ζωντανός δεσμός με την ιστορία και τον κόσμο.

Πόσο δύσκολο είναι να δώσει κανείς “ζωή” σε φιγούρες;

Είναι μια απαιτητική διαδικασία. Δεν αρκεί μόνο η τεχνική. Χρειάζεται συναίσθημα, ρυθμός και αλήθεια για να ζωντανέψουν πραγματικά. Πρέπει να ενσωματωθείς με το κοινό και να αφουγκράζεσαι συνεχώς τον παλμό και το συναίσθημα του κόσμου – για αυτό και ο αυτοσχεδιασμός στο θέατρο σκιών είναι το βασικότερο χαρακτηριστικό του. Με λίγα λόγια, ο καραγκιοζοπαίχτης δεν ακολουθεί απλώς ένα έργο, το προσαρμόζει ζωντανά, στιγμή τη στιγμή, με οδηγό το κοινό του. Αυτό είναι που κάνει κάθε παράσταση μοναδική!

Φτιάχνετε μόνος σας τις φιγούρες και τα σκηνικά;

Κατασκευάζω και εγώ ο ίδιος τις φιγούρες και τα σκηνικά μου, αλλά έχω και συνεργάτες που με βοηθούν επίσης.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να ετοιμαστεί μια παράσταση;

Ο χρόνος προετοιμασίας διαφέρει. Μπορεί να είναι λίγες μέρες ή και μήνες, ανάλογα με την απαιτητικότητα του έργου.

Πώς αντιδρά το κοινό σήμερα σε αυτή την παραδοσιακή τέχνη;

Το κοινό ανταποκρίνεται πολύ θερμά, ειδικά όταν η παράσταση έχει ποιότητα και αυθεντικότητα. Ο κόσμος πάντα αναζητά κάτι αληθινό και όταν το βρίσκει το αγκαλιάζει.

Πιστεύετε ότι τα παιδιά σήμερα αγαπούν τον Καραγκιόζη όσο παλιά;

Τα παιδιά συνεχίζουν να τον αγαπούν, αρκεί να τους παρουσιαστεί με τρόπο που να τα αγγίζει και φυσικά μιλώντας στην γλώσσα τους.

Πώς προσαρμόζετε τις παραστάσεις σας στη σύγχρονη εποχή;

Προσπαθώ να κρατώ την παράδοση ζωντανή, ενσωματώνοντας όμως σύγχρονα στοιχεία και θεματολογία που αφορά το σήμερα. Αυτός ο τρόπος γεφυρώνει το χθες με το σήμερα με έναν τρόπο που δεν προσβάλλει και δεν αφαιρεί την παράδοση του θεάτρου σκιών.

Έχετε ενσωματώσει νέα στοιχεία ή τεχνολογία στις παραστάσεις σας;

Σε έναν βαθμό ναι, αλλά πάντα με προσοχή ώστε να μην αλλοιώνεται η ουσία της τέχνης. Σκοπός είναι, κατά την άποψη μου, να οδηγούμαστε  πιο κοντά στο σήμερα κάνοντας την πιο ισότιμη με τα υπόλοιπα είδη θεάτρου. Πολύ σημαντική είναι η συμπερίληψη ζωντανής μουσικής όπου σίγουρα δίνει ένα ιδιαίτερο χρώμα στην παράσταση, όπως και σε πολλές περιπτώσεις η σύμπραξη ηθοποιών με το θέατρο σκιών όπου δύο τέχνες ενώνονται και το αποτέλεσμα γίνεται μοναδικό. 

Τι σας δίνει μεγαλύτερη χαρά σε αυτή τη δουλειά;

Η μεγαλύτερη χαρά είναι ότι δεν το βλέπω ως δουλειά. Χαρά μου είναι επίσης το γέλιο των παιδιών, η ανταπόκριση του κοινού, το χειροκρότημα και το να ξέρω στο τέλος πως ο κόσμος φεύγοντας από το θέατρο κουβαλάει μαζί του κάποιο όμορφο συναίσθημα που του μεταδόθηκε μέσα από την παράσταση.

Υπήρξε στιγμή που σκεφτήκατε να τα παρατήσετε;

Υπήρξαν δύσκολες στιγμές, αλλά καμία που να με κάνει να θέλω να τα παρατήσω. Η αγάπη για αυτό που κάνω είναι πάντα πιο δυνατή και ως γνωστόν, έχοντας την αγάπη για οδηγό, ξεπερνάς κάθε δυσκολία.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Σκοπός μου είναι να συνεχίσω να εξελίσσομαι και να κρατώ ζωντανή αυτή την τέχνη, πάντα με σεβασμό και ήθος. Για αυτόν τον λόγο, στόχος μου είναι «Το Στέκι του Καραγκιόζη» να είναι ένας φάρος πολιτισμού όπου διατηρείτε η παράδοση, να μεταδίδεται στις επόμενες γενιές η δημιουργικότητα κρατώντας άσβεστη την φλόγα της αγάπης για την τέχνη.

Υπάρχουν νέες ιδέες ή έργα που ετοιμάζετε;

Η δημιουργία δεν σταματά ποτέ. Ήδη δουλεύουμε πάνω σε έργα που αφορούν την επόμενη σεζόν.

Θα θέλατε να μεταδώσετε αυτή την τέχνη στις επόμενες γενιές;

Φυσικά, το θεωρώ χρέος μου να τη μεταφέρω και να τη διατηρήσω ζωντανή.  Όπως την παρέλαβα και εγώ από τους παλιούς μαστόρους της τέχνης έτσι και εγώ οφείλω να την παραδώσω στις νέες γενιές.

Πώς φαντάζεστε το μέλλον του θεάτρου σκιών στην Ελλάδα;

Φαντάζομαι ένα μέλλον ζωντανό και ελπιδοφόρο για το θέατρο σκιών, αρκεί να συνεχίσουμε να το στηρίζουμε με αγάπη και συνέπεια. Ο Καραγκιόζης έχει αποδείξει ότι αντέχει στον χρόνο, γιατί κουβαλά μέσα του την ψυχή και την αλήθεια του λαού μας. Πιστεύω πως, όσο υπάρχουν άνθρωποι που τον υπηρετούν με σεβασμό αλλά και διάθεση για εξέλιξη, αυτή η τέχνη δεν θα χαθεί ποτέ.

Ταυτόχρονα, θεωρώ πως το μέλλον του βρίσκεται και στην ισορροπία ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη εποχή. Χωρίς να αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του, μπορεί να συνομιλεί με τα σημερινά παιδιά, να αγγίζει τα βιώματά τους και να παραμένει επίκαιρος. Αν καταφέρουμε να τον κρατήσουμε ζωντανό, ουσιαστικό και αληθινό, τότε το θέατρο σκιών δεν θα είναι απλώς ένα κομμάτι του παρελθόντος, αλλά μια τέχνη με δυνατή παρουσία και στο μέλλον.

Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στο κοινό;

Το μήνυμα που θα ήθελα να περάσω στον κόσμο είναι να μην ξεχνά την αξία της παράδοσης, όχι ως κάτι παλιό και ξεπερασμένο, αλλά ως μια ζωντανή δύναμη που μας συνδέει με το ποιοι είμαστε. Μέσα από απλές μορφές, όπως ο Καραγκιόζης, κρύβονται αλήθειες για τη ζωή, τον άνθρωπο, τη δυσκολία αλλά και την ελπίδα.

Σε μια εποχή που όλα αλλάζουν γρήγορα, είναι σημαντικό να κρατάμε σημεία αναφοράς που μας γειώνουν και μας ενώνουν. Να δίνουμε χώρο στο γέλιο, στην αθωότητα, αλλά και στη σκέψη. Γιατί τελικά, ο πολιτισμός δεν είναι κάτι μακρινό, είναι κάτι που ζει μέσα μας και συνεχίζεται μόνο αν το κρατάμε ζωντανό με την παρουσία και τη στήριξή μας.

Τι θα λέγατε σε ένα παιδί που θέλει να ασχοληθεί με το θέατρο σκιών;

Θα του έλεγα να αγαπήσει πραγματικά το θέατρο σκιών και να έχει υπομονή και διάθεση για μάθηση. Να παρακολουθεί, να μελετά και να δοκιμάζει, βρίσκοντας σιγά σιγά τον δικό του δρόμο. Το πιο σημαντικό όμως είναι να καταλάβει πως η τέχνη αυτή μεταδίδεται κυρίως δια ζώσης, με μαθητεία δίπλα σε έναν επαγγελματία καραγκιοζοπαίχτη. Με μελέτη, ήθος και σεβασμό, μπορεί να προχωρήσει και να προσφέρει χαρά στον κόσμο.

Το «Στέκι του Καραγκιόζη» προσκαλεί μικρούς και μεγάλους να ζήσουν μοναδικές στιγμές γεμάτες γέλιο, μουσική και περιπέτεια, μέσα από τον μαγικό κόσμο του θεάτρου σκιών. Πραγματοποιούνται καθημερινά παραστάσεις για σχολεία στις 10:30, ενώ κάθε Κυριακή στις 11:30 υπάρχει παράσταση για το κοινό, με κάθε εβδομάδα μια νέα και φρέσκια ιστορία.

Παράλληλα, προσφέρονται ομαδικές κρατήσεις για σχολεία και συλλόγους, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα εργαστήρια για παιδιά από 5 ετών, που πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο πρωί, όπου οι μικροί συμμετέχοντες μαθαίνουν την τέχνη του θεάτρου σκιών μέσα από κατασκευή φιγούρας, ζωγραφική, κίνηση και μίμηση φωνής, ολοκληρώνοντας με τη δική τους μικρή παράσταση.

Το Θέατρο Σκιών Παναγιώτη Χατζηαναγνώστου βρίσκεται στην οδό Τσακάλωφ 17 στον Κορυδαλλό (στάση Μετρό «Κορυδαλλός»), ενώ για κρατήσεις και πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε στα τηλέφωνα 2104006312 και 6979354681, μέσω email στο theatro_skion_chatzianagnostou@hotmail.com ή να επισκεφθείτε το site www.karagkiozis-chatzianagnostou.gr⁠ καθώς και τα social media του θεάτρου ( Instagram & Facebook ).

Θέλουμε να ευχαριστήσουμε τον Παναγιώτη για τον χρόνο και τις όμορφες σκέψεις που μοιράστηκε μαζί μας και του ευχόμαστε να συνεχίσει με την ίδια αγάπη και αφοσίωση να κρατά ζωντανή αυτή τη μοναδική ελληνική παράδοση, χαρίζοντας χαμόγελα σε μικρούς και μεγάλους.

Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργοπούλου

Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου