Μπορεί η ανθρώπινη συνείδηση να μην αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό της ζωής στη Γη; Μια νέα φιλοσοφική επιστημονική εργασία έρχεται να ανοίξει έναν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα διάλογο, υποστηρίζοντας ότι η συνείδηση θα μπορούσε να υπάρχει και σε εντελώς διαφορετικές μορφές ζωής στο Σύμπαν, ακόμη και σε οργανισμούς που δεν βασίζονται στον άνθρακα όπως εμείς.

Η θεωρία παρουσιάστηκε από τους φιλοσόφους Eric Schwitzgebel (University of California, Riverside) και Jeremy Pober (University of Lisbon), οι οποίοι εξετάζουν την πιθανότητα η συνείδηση να μην εξαρτάται από το υλικό από το οποίο αποτελείται ένας οργανισμός, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί.

Η αρχή του Κοπέρνικου και η συνείδηση

Οι ερευνητές βασίζονται στην περίφημη αρχή του Νικόλαου Κοπέρνικου, σύμφωνα με την οποία η Γη δεν κατέχει κάποια ξεχωριστή θέση στο Σύμπαν. Αν ο πλανήτης μας δεν είναι μοναδικός, τότε ίσως ούτε και η ανθρώπινη συνείδηση αποτελεί κάτι αποκλειστικό.

Σύμφωνα με τη μελέτη, είναι πιθανό να υπάρχουν μορφές ζωής με εντελώς διαφορετική βιολογική ή ακόμη και μη βιολογική δομή, οι οποίες όμως θα μπορούσαν να διαθέτουν συνείδηση.

Τι σημαίνει «ευελιξία υποστρώματος»

Κεντρική έννοια της θεωρίας είναι η λεγόμενη «ευελιξία υποστρώματος» (substrate flexibility). Με απλά λόγια, οι επιστήμονες εξετάζουν αν η ίδια λειτουργία –όπως η συνείδηση– μπορεί να προκύψει από διαφορετικά υλικά και όχι αποκλειστικά από έναν ανθρώπινο ή ζωικό εγκέφαλο.

Εάν αυτό ισχύει, τότε η συνείδηση θα μπορούσε θεωρητικά να εμφανιστεί σε μορφές ζωής που σήμερα δεν θα αναγνωρίζαμε καν ως ζωντανές.

Δεν υπάρχουν ακόμη αποδείξεις

Οι ίδιοι οι συγγραφείς ξεκαθαρίζουν ότι δεν παρουσιάζουν αποδείξεις ύπαρξης εξωγήινης συνείδησης. Πρόκειται για μια θεωρητική προσέγγιση που επιχειρεί να επεκτείνει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη συνείδηση και τη ζωή στο Σύμπαν.

Παράλληλα επισημαίνουν ότι η επιστήμη ακόμη δεν έχει καταλήξει σε έναν κοινά αποδεκτό ορισμό της συνείδησης, γεγονός που κάνει το ερώτημα ακόμη πιο πολύπλοκο.

Ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό

Αν και η θεωρία δεν αποδεικνύει ότι υπάρχουν συνειδητά όντα πέρα από τη Γη, ανοίγει έναν νέο δρόμο σκέψης γύρω από ένα από τα μεγαλύτερα φιλοσοφικά και επιστημονικά ερωτήματα: τι είναι πραγματικά η συνείδηση και θα μπορούσε να υπάρχει σε μορφές που σήμερα αδυνατούμε ακόμη και να φανταστούμε;

Πηγή: Popular Mechanics

Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου