17.000 θεατές παρακολούθησαν τις δύο παραστάσεις της «Λυσιστράτης» του Αριστοφάνη, στις 21 και 22 Αυγούστου, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026. Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσίασε μια παραγωγή που επιχειρεί να συνομιλήσει με το σήμερα, κρατώντας τον πυρήνα του αριστοφανικού έργου αλλά δίνοντάς του μια έντονα σύγχρονη ματιά.
Η παράσταση, σε μετάφραση Κωνσταντίνου Μπούρα και σκηνοθεσία, δραματουργική επεξεργασία και απόδοση του Αστέριου Πελτέκη, δεν περιορίζεται στην κλασική ιστορία των γυναικών που αποφασίζουν να αντιδράσουν στον πόλεμο. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά, η σκηνική προσέγγιση είναι απρόσμενη και δημιουργεί την αίσθηση ότι αυτό που πρόκειται να παρακολουθήσουμε δεν θα είναι μια απλή αναπαράσταση ενός αρχαίου κειμένου.
Και πράγματι, η «Λυσιστράτη» που είδαμε στην Επίδαυρο είναι μια παράσταση με έντονο σύγχρονο χαρακτήρα.
Ένα έργο που μιλά για το σήμερα
Το φεμινιστικό μήνυμα είναι έντονο, χωρίς όμως η παράσταση να χάνει τον κωμικό της χαρακτήρα. Οι γυναίκες δεν παρουσιάζονται απλώς ως εκείνες που θέλουν να σταματήσουν τον πόλεμο. Παρουσιάζονται ως οι άνθρωποι που αποφασίζουν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους, όταν η εξουσία έχει αποτύχει.
Η γυναικεία σκέψη, η συλλογικότητα, η διεκδίκηση και η αυτοδιάθεση βρίσκονται στο επίκεντρο. Η σεξουαλικότητα χρησιμοποιείται ως εργαλείο ανατροπής, αλλά και ως ένας τρόπος να μιλήσει η παράσταση για την ελευθερία του σώματος και της επιθυμίας.
Και κάπου εκεί βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της παραγωγής: η «Λυσιστράτη» δεν μοιάζει να κοιτάζει συνεχώς προς την αρχαιότητα. Κοιτάζει προς εμάς.
Οι αναφορές στη σύγχρονη εποχή είναι πολλές και συχνά έξυπνα ενταγμένες στη δράση. Χρήμα, πόλεμος, εξουσία, οικονομία και κοινωνική κατάσταση γίνονται κομμάτι του χιούμορ και της πολιτικής ματιάς του έργου.
Η επικαιρότητα δεν παρουσιάζεται ως κάτι ξένο προς τον Αριστοφάνη. Αντίθετα, η παράσταση δείχνει πόσο εύκολα οι προβληματισμοί ενός έργου που γράφτηκε πριν από περισσότερα από 2.400 χρόνια μπορούν να συναντήσουν τη σημερινή πραγματικότητα.
Από τον πόλεμο στην κοινωνική «εντροπία»
Κεντρική ιδέα της σκηνοθετικής προσέγγισης του Αστέριου Πελτέκη είναι η έννοια της «εντροπίας»: μιας κοινωνίας που έχει κουραστεί, έχει χάσει την ισορροπία της και συνεχίζει να λειτουργεί μέσα σε έναν φαύλο κύκλο.
Η Λυσιστράτη δεν έρχεται να προτείνει ένα νέο πολιτικό σύστημα. Έρχεται να πει «ως εδώ».
Και αυτή η φράση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν τη βλέπουμε μέσα από τη σύγχρονη ματιά της παράστασης. Ο πόλεμος δεν παρουσιάζεται μόνο ως μια σύγκρουση ανάμεσα σε στρατούς. Παρουσιάζεται ως ένας μηχανισμός που επηρεάζει ολόκληρη την κοινωνία, την οικονομία, τις σχέσεις και τελικά τον ίδιο τον άνθρωπο.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι και η σύνδεση με την ιδέα ότι κάθε πόλεμος, με έναν τρόπο, καταλήγει να γίνεται εμφύλιος. Οι άνθρωποι διχάζονται, η κοινωνία φθείρεται και οι συνέπειες επιστρέφουν τελικά σε εκείνους που υποτίθεται ότι προσπαθούν να προστατεύσουν.
Μια σύγχρονη Λυσιστράτη στην Επίδαυρο
Στον ρόλο της Λυσιστράτης, η Ελισάβετ Κωνσταντινίδου δίνει μια δυναμική ερμηνεία, ενώ μαζί της η Κατερίνα Παπουτσάκη, ο Κρατερός Κατσούλης, η Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, ο Παναγιώτης Πετράκης και ολόκληρος ο θίασος δημιουργούν έναν γρήγορο και ιδιαίτερα ενεργητικό σκηνικό κόσμο.
Η πρωτότυπη μουσική του Γιώργου Ανδρέου και η χορογραφία του Κωνσταντίνου Ρήγου ενισχύουν τη σύγχρονη ταυτότητα της παράστασης, ενώ τα σκηνικά της Φρόσως Λύτρα, τα κοστούμια του Νίκου Χαρλαύτη και οι φωτισμοί του Στέλιου Τζολόπουλου συμπληρώνουν την εικόνα.
Το αποτέλεσμα είναι μια «Λυσιστράτη» που δεν προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από το γεγονός ότι πρόκειται για ένα αρχαίο έργο. Αντίθετα, χρησιμοποιεί τον Αριστοφάνη για να μιλήσει για ζητήματα που παραμένουν απολύτως ζωντανά.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη δύναμη της παράστασης. Γιατί πίσω από τα αστεία, τις ανατροπές, τη σεξουαλική απελευθέρωση και τις σύγχρονες αναφορές υπάρχει ένα πολύ απλό ερώτημα: Πόσο ακόμη μπορεί μια κοινωνία να συνεχίζει στον ίδιο δρόμο, πριν κάποιος αποφασίσει να πει «ως εδώ»;
Στην Επίδαυρο, η «Λυσιστράτη» κατάφερε να κάνει το κοινό να γελάσει, αλλά ταυτόχρονα να σκεφτεί. Και όταν ένα έργο 2.400 ετών καταφέρνει να σε κάνει να αναγνωρίζεις μέσα του τη δική σου εποχή, τότε μάλλον έχει ακόμη πολλά να πει.
Η περιοδεία συνεχίζεται
Μετά την Επίδαυρο, η «Λυσιστράτη» συνεχίζει το καλοκαιρινό της ταξίδι.
Οι επόμενοι σταθμοί είναι η Χαλκιδική στις 26 Αυγούστου, το Φράγμα Θέρμης την 1η Σεπτεμβρίου, ο Λυκαβηττός στις 4 Σεπτεμβρίου, η Ελευσίνα στις 6 Σεπτεμβρίου, ο Βύρωνας στις 9 Σεπτεμβρίου, το Κηποθέατρο Παπάγου στις 11 Σεπτεμβρίου και το Βεάκειο Θέατρο Πειραιά στις 13 Σεπτεμβρίου.
Η περιοδεία ολοκληρώνεται στη Θεσσαλονίκη, με δύο παραστάσεις στο Θέατρο Δάσους, στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου.
Το ταξίδι της «Λυσιστράτης» συνεχίζεται. Και μαζί του συνεχίζεται ένα από τα πιο επίκαιρα ερωτήματα του Αριστοφάνη: τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν ότι δεν θέλουν πλέον να συμμετέχουν σε έναν κόσμο που έχει ξεχάσει να ζει;
Επιμέλεια / Ρεπορτάζ: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου
