Έχεις μιλήσει ποτέ με κάποιον που έχει διαφορετική προφορά και, μετά από λίγη ώρα, έχεις πιάσει τον εαυτό σου να μιλάει κάπως… σαν κι εκείνον; Ή έχεις ταξιδέψει κάπου και, επιστρέφοντας, έχεις αρχίσει να χρησιμοποιείς διαφορετικό τόνο ή ρυθμό στην ομιλία σου;

Δεν είναι απαραίτητα κοροϊδία ούτε συνειδητή προσπάθεια μίμησης. Υπάρχει ένα φαινόμενο που ονομάζεται φωνητική σύγκλιση (phonetic convergence) και περιγράφει ακριβώς αυτή την ασυνείδητη προσαρμογή στον τρόπο ομιλίας των ανθρώπων γύρω μας.

Ο εγκέφαλος «προσαρμόζει» την ομιλία μας

Όταν συζητάμε, δεν ακούμε μόνο τις λέξεις. Ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τον τόνο, τον ρυθμό, την προφορά και τον τρόπο με τον οποίο μιλά ο συνομιλητής μας.

Έρευνα που μελέτησε πραγματικές συνομιλίες διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι τείνουν να γίνονται φωνητικά πιο όμοιοι μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της συζήτησης. Η αλλαγή μπορεί να είναι τόσο διακριτική ώστε να μην την αντιλαμβανόμαστε καν.

Και το ενδιαφέρον είναι ότι δεν χρειάζεται να το επιδιώκουμε. Μπορεί απλώς να συμβεί ενώ μιλάμε.

Γιατί συμβαίνει;

Η φωνητική σύγκλιση φαίνεται να αποτελεί μέρος του τρόπου με τον οποίο προσαρμοζόμαστε στην κοινωνική επικοινωνία. Όταν ακούμε έναν διαφορετικό τρόπο ομιλίας, ο εγκέφαλος μπορεί να προσαρμόσει ορισμένα στοιχεία της δικής μας ομιλίας.

Μάλιστα, σε άλλη πειραματική μελέτη, η μίμηση μιας άγνωστης προφοράς συνδέθηκε με καλύτερη κατανόηση της ομιλίας σε δύσκολες συνθήκες ακρόασης.

Οπότε, την επόμενη φορά που κάποιος θα σου πει «γιατί μιλάς έτσι;» αφού έχεις περάσει ώρα μαζί του, μπορείς να του πεις ότι… δεν τον κοροϊδεύεις. Απλώς ο εγκέφαλός σου κάνει τη δουλειά του.

Πηγή: Jennifer S. Pardo, On Phonetic Convergence During Conversational Interaction, The Journal of the Acoustical Society of America, 2006
Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου