Η αρχιτεκτονική δεν αφορά μόνο τα κτίρια, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βιώνουν τον χώρο γύρω τους. Σήμερα στο EMVP News φιλοξενούμε την Αρχιτέκτονα Μηχανικό Τόνια Κορακάκη, μια επαγγελματία που μέσα από το έργο και τις απόψεις της αναδεικνύει τη σημασία της αισθητικής, της βιωσιμότητας και του σεβασμού προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Με σημαντικές διακρίσεις, δημιουργική πορεία και βαθιά αγάπη για τον τόπο της, μοιράζεται μαζί μας σκέψεις για τη σύγχρονη αρχιτεκτονική, τις προκλήσεις της εποχής και το μέλλον των ελληνικών πόλεων.
Θα θέλαμε αρχικά να μας συστηθείτε. Ποια είναι η καταγωγή σας και ποια ήταν τα πρώτα ερεθίσματα που σας οδήγησαν στην αρχιτεκτονική;
Είμαι Αρχιτέκτονας Μηχανικός MSc με έδρα τα Χανιά Κρήτης, τον τόπο καταγωγής μου και μία πηγή διαρκούς έμπνευσης. Τα τρία τελευταία χρόνια δραστηριοποιούμαι ως ελεύθερη επαγγελματίας μέσα από το Noema Studio, το αρχιτεκτονικό μας γραφείο. Αποτελείται από δύο ακόμη φίλους και συνεργάτες, τον Αρχιτέκτονα Μηχανικό, Χρήστο Αναστασάκη και τον Μηχανολόγο Μηχανικό, Αρτέμη Κουμαδοράκη. Κεντρικός άξονας της φιλοσοφίας μας αποτελεί η προσέγγιση μιας σύγχρονης αρχιτεκτονικής που χαρακτηρίζεται από υψηλή αισθητική ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσει ουσιαστική σχέση με τον χώρο, τον άνθρωπο, το περιβάλλον και το τοπίο. Αποτελεί ιδιαίτερη προσωπική χαρά το γεγονός ότι έργο μας διακρίθηκε στα ελληνικά αρχιτεκτονικά βραβεία Grail Awards 2025, καθώς και ότι ακολούθησαν σημαντικές ηλεκτρονικές και έντυπες δημοσιεύσεις στον αρχιτεκτονικό τύπο. Πρόσφατα εκλέχθηκα στο νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χανίων, μια θέση που αντιμετωπίζω ως ευκαιρία ενεργής συμμετοχής και ουσιαστικής συμβολής στον αρχιτεκτονικό διάλογο και την τοπική δημιουργική κοινότητα.
Πού πραγματοποιήσατε τις σπουδές σας και τι κρατάτε πιο έντονα από τα φοιτητικά σας χρόνια;
Αποφοίτησα από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης, με την ομαδική διπλωματική εργασία μου να διακρίνεται στο GreekArchitects. Στη συνέχεια, επέλεξα να διευρύνω τις σπουδές μου στο ίδιο ίδρυμα, στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον», στο πλαίσιο του οποίου έλαβα το δεύτερο έτος υποτροφία αριστείας.
Αυτό που κρατώ πιο έντονα από εκείνα τα χρόνια δεν είναι η απαιτητικότητα των σπουδών, αλλά η ένταση με την οποία ζήσαμε τα πάντα. Τα ξενύχτια στις μακέτες, τα ταξίδια, οι εκδρομές, οι συζητήσεις γύρω από την αρχιτεκτονική και τελικά οι άνθρωποι που γνώρισα. Μέσα σε αυτή τη διαδρομή απέκτησα δύο πολύ ξεχωριστούς φίλους, έναν από κάθε κύκλο σπουδών, που συνεχίζουν μέχρι σήμερα να αποτελούν κομμάτι της προσωπικής και επαγγελματικής μου πορείας.
Υπήρξε κάποιος άνθρωπος ή κάποιο έργο που επηρέασε καθοριστικά τη ματιά σας ως αρχιτέκτονα;
Δεν πιστεύω τόσο στις «μεγάλες επιρροές» όσο στις μικρές, επίμονες εικόνες που αποτυπώνει για κάποιο περίεργο λόγο το μυαλό και μένουν μαζί σου. Με επηρέασε εξίσου το μεγάλο έργο του Tadao Ando ή της Zaha Hadid, όσο κι ένα ανώνυμο σπίτι στην ύπαιθρο που συνομιλούσε αρμονικά με το φως, την παράδοση και τη μνήμη του τόπου. Όσο ταξιδεύεις, παρατηρείς, εξερευνείς, δεν σταματάς ποτέ να διαμορφώνεσαι.
Θυμάστε το πρώτο σας επαγγελματικό έργο; Ποια συναισθήματα σας άφησε εκείνη η εμπειρία;
Δε θα ξεχάσω ποτέ το πρώτο μου επαγγελματικό έργο. Όχι όμως ως προς το τελικό αρχιτεκτονικό προϊόν που παράχθηκε, αλλά ως προς την αμέριστη πρωτόγνωρη χαρά της υλοποίησης. Τη στιγμή που μια άυλη ιδέα γίνεται χώρος, σύνθεση, μορφή, χρώμα, υφή, πραγματικότητα.
Πώς θα περιγράφατε τη δική σας αρχιτεκτονική φιλοσοφία με λίγες λέξεις;
Θα περιέγραφα την προσωπική μου αρχιτεκτονική προσέγγιση ως μια διαρκή αναζήτηση της καθαρότητας, της διαχρονικότητας και της ουσιαστικής σύνδεσης του χώρου με τον άνθρωπο. Με ενδιαφέρουν χώροι ανθρώπινης κλίμακας που εντάσσονται στο τοπίο και συνομιλούν αρμονικά με τον περιβάλλοντα ιστό τους. Πιστεύω σε μια αρχιτεκτονική λιτή και ουσιαστική, που δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει επιφανειακά, αλλά αποκαλύπτεται σταδιακά μέσα από την εμπειρία του επισκέπτη. Μια αρχιτεκτονική που ενεργοποιεί τις αισθήσεις, δημιουργεί συναισθήματα και αφήνει πίσω της βιώματα και μνήμες με διάρκεια στον χρόνο.
Πώς βλέπετε την εξέλιξη της σύγχρονης αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια;
Ζώντας και δραστηριοποιούμενη επαγγελματικά στην Κρήτη, παρατηρώ τα τελευταία χρόνια μια αισθητά μεγαλύτερη εξωστρέφεια της ελληνικής αρχιτεκτονικής και έναν πιο ουσιαστικό διάλογο με τη διεθνή σκηνή. Υπάρχει πλέον μια νέα γενιά δημιουργών που αναζητά σύγχρονους τρόπους έκφρασης και επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με το τοπίο, την κατοίκηση και την εμπειρία του χώρου.
Παράλληλα, ωστόσο, συναντά κανείς συχνά και μιμητικές προσεγγίσεις, οι οποίες υιοθετούν διεθνείς τάσεις αποσπασματικά και χωρίς ουσιαστική σύνδεση με τον τόπο όπου εφαρμόζονται. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου τυπολογίες καθαρά αστικού χαρακτήρα μεταφέρονται αυτούσιες σε μικρούς οικισμούς ή φυσικά τοπία, αλλοιώνοντας την κλίμακα, την ταυτότητα και τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του κάθε τόπου, αλλά και τη σχέση του με την ιστορία και την παράδοση.
Πιστεύω πως το πιο ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό αποτέλεσμα προκύπτει όταν η σύγχρονη αρχιτεκτονική παραμένει βαθιά συνδεδεμένη με το ελληνικό τοπίο και καταφέρνει να δημιουργήσει έναν ουσιαστικό και ισορροπημένο διάλογο ανάμεσα στο μοντέρνο και το παραδοσιακό.
Πιστεύετε ότι η Αθήνα διατηρεί ακόμη την αρχιτεκτονική της ταυτότητα ή χάνεται μέσα στη γρήγορη ανάπτυξη;
Η Αθήνα εξακολουθεί να διατηρεί μια ιδιαίτερα ισχυρή και συχνά αντιφατική αρχιτεκτονική ταυτότητα· ίσως μάλιστα αυτή η πολυπλοκότητα να αποτελεί και ένα από τα πιο γοητευτικά χαρακτηριστικά της. Είναι μια πόλη πυκνή, πολυσύνθετη και πολυεπίπεδη, όπου διαφορετικές χρονικές και κοινωνικές στρώσεις συνυπάρχουν διαρκώς μέσα στον αστικό ιστό. Το ζητούμενο, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι η πόλη να παραμείνει στάσιμη, αλλά να εξελίσσεται χωρίς να αποκόπτεται από τη μνήμη, την ιστορία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν. Η διατήρηση, δηλαδή, αυτής της εύθραυστης ισορροπίας ανάμεσα στην ανάπτυξη και την ταυτότητα της πόλης.
Ποιο θεωρείτε σήμερα το μεγαλύτερο «στοίχημα» για έναν νέο αρχιτέκτονα στην Ελλάδα;
Να διατηρήσει προσωπική ματιά, χαρακτήρα και αρχιτεκτονικό ύφος μέσα σε μία αγορά που κινείται πολύ γρήγορα και αρκετά ομοιόμορφα. Παράλληλα, οι οικονομικές συνθήκες ακρίβειας της χώρας, καθώς και η ανάγκη για επαγγελματική επιβίωση δυσκολεύουν συχνά τη δυνατότητα επιλογής έργων που εκφράζουν πραγματικά τη φιλοσοφία και τις αξίες ενός δημιουργού. Εκεί χρειάζεται ισορροπία, επιμονή και χρόνος.
Υπάρχει κάποιο σημείο της Αθήνας και της Κρήτης που θεωρείτε αρχιτεκτονικά υποτιμημένο αλλά με μεγάλες δυνατότητες;
Θα αναφερθώ κυρίως στην Κρήτη, έναν τόπο που γνωρίζω βιωματικά όσο και αρχιτεκτονικά. Πρόκειται για ένα μέρος μοναδικό, με έντονη ταυτότητα, ισχυρό φυσικό τοπίο και τεράστιες αρχιτεκτονικές δυνατότητες. Ταυτόχρονα, όμως, θεωρώ πως σήμερα βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο, καθώς κινδυνεύει σταδιακά να απολέσει ακριβώς εκείνα τα χαρακτηριστικά που τον καθιστούν ξεχωριστό. Η έντονη και συχνά μονοδιάστατη τουριστική ανάπτυξη οδηγεί πολλές φορές στη δημιουργία χώρων αποκομμένων από την ουσία και την κλίμακα του τόπου, ενώ παράλληλα η καθημερινότητα για τον μόνιμο κάτοικο γίνεται ολοένα πιο απαιτητική. Όσον αφορά την πόλη, οι δημόσιοι χώροι περιορίζονται, η πρόσβαση στην κατοικία δυσκολεύει, αξιόλογα κτίρια κατεδαφίζονται ή ιδιωτικοποιούνται για επενδυτική εκμετάλλευση, ενώ ακόμα και οικισμοί της ενδοχώρας χάνουν σταδιακά την αυθεντικότητα και τον χαρακτήρα τους.
Πιστεύω πως ακριβώς εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη αρχιτεκτονική πρόκληση, αλλά και η μεγαλύτερη δυνατότητα, της Κρήτης σήμερα: όχι στην άκριτη ανάπτυξη, αλλά στην επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης μας με τον τόπο. Στο πώς μπορούμε να σχεδιάζουμε με μεγαλύτερη ευθύνη και ευαισθησία, με σεβασμό στο τοπίο, στη μνήμη και στην ιστορία. Γιατί η αρχιτεκτονική δεν αφορά μόνο όσα επιλέγουμε να χτίσουμε, αλλά και όσα αποφασίζουμε να διαφυλάξουμε.
Πόσο σημαντικό είναι για εσάς ένα κτίριο να συνδυάζει αισθητική, λειτουργικότητα και βιωσιμότητα;
Αυτά τα τρία δεν λειτουργούν ξεχωριστά. Αποτελούν βασικούς πυλώνες κάθε σωστού σχεδιασμού και οφείλουν να συνυπάρχουν ισότιμα. Η αρχιτεκτονική αποκτά πραγματική αξία όταν μπορεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην εμπειρία, τη χρήση και την ευθύνη απέναντι στον τόπο και τον χρόνο.
Πρόσφατα τιμηθήκατε σε εκδήλωση βράβευσης στην Αθήνα. Τι σημαίνει αυτή η αναγνώριση για εσάς προσωπικά αλλά και επαγγελματικά;
Κάθε αναγνώριση έχει αξία όταν λειτουργεί περισσότερο ως επιβεβαίωση μιας πορείας και λιγότερο ως αυτοσκοπός. Προσωπικά, ήταν μια στιγμή ιδιαίτερης χαράς, γιατί ήρθε σε μια αρκετά πρώιμη φάση της επαγγελματικής μας διαδρομής και ουσιαστικά επιβράβευσε μια συλλογική προσπάθεια, πολλή δουλειά και μια πολύ συγκεκριμένη αρχιτεκτονική στάση απέναντι στον χώρο. Παράλληλα, τέτοιες στιγμές σου δίνουν δύναμη να συνεχίσεις με μεγαλύτερη συνέπεια και καθαρότητα απέναντι σε αυτό που θέλεις να εκφράσεις αρχιτεκτονικά.
Θεωρείτε πως τέτοιες διοργανώσεις βοηθούν ουσιαστικά την αρχιτεκτονική κοινότητα και τους νέους δημιουργούς;
Σαφώς. Οι διοργανώσεις αυτές δημιουργούν ορατότητα για νέους δημιουργούς, ανοίγουν συζητήσεις γύρω από τη σύγχρονη αρχιτεκτονική παραγωγή και βοηθούν να αναδειχθούν διαφορετικές προσεγγίσεις και τρόποι σκέψης.
Υπάρχει κάποιο έργο σας που νιώθετε ότι «μίλησε» περισσότερο στο κοινό και συνέβαλε στη συγκεκριμένη διάκριση;
Το έργο που ξεχώρισε και τιμήθηκε με διάκριση ήταν το Albero Villa, στα Χανιά — μια κατοικία που σχεδιάστηκε με βασική επιδίωξη τη δημιουργία μιας έντονης και ψυχοσωματικής εμπειρίας για τον επισκέπτη, ικανής να μετατρέψει τη διαμονή σε μια ουσιαστική εμπειρία μνήμης και αισθήσεων. Η μελέτη εστίασε ιδιαίτερα στην ανάδειξη της καθηλωτικής θέας προς το λιμάνι της Σούδας, αλλά και στη διαρκή σύνδεση του χρήστη με το φυσικό στοιχείο. Το εσωτερικό αίθριο λειτουργεί ως πυρήνας φωτός και ηρεμίας, ενισχύοντας την αίσθηση επαφής με τη φύση, ενώ η επιλογή φυσικών υλικών, οι αντιθέσεις των υφών και η δημιουργία χώρων εκτόνωσης συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας ατμόσφαιρας οικείας και ταυτόχρονα βαθιά αισθητηριακής. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε επίσης στη διεύρυνση των ορίων ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό χώρο, ώστε η κατοίκηση να βιώνεται με μεγαλύτερη ελευθερία. Ήταν πραγματικά μεγάλη τιμή για εμάς το γεγονός ότι αυτές οι αρχές και αξίες αναγνωρίστηκαν από την κριτική επιτροπή, σε έναν διαγωνισμό υψηλού επιπέδου και ιδιαίτερα απαιτητικού ανταγωνισμού.
Μετά από μια τέτοια βράβευση, μεγαλώνει και η ευθύνη απέναντι στο κοινό και την πόλη;
Νομίζω πως η ευθύνη υπήρχε εξαρχής. Η αρχιτεκτονική επηρεάζει άμεσα τον τρόπο που ζούμε, κι αυτό από μόνο του δημιουργεί μια διαρκή ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο και στον τόπο. Ίσως μετά από μια διάκριση να συνειδητοποιείς ακόμη περισσότερο ότι οφείλεις να παραμένεις συνεπής απέναντι στις αξίες και στη φιλοσοφία σου, χωρίς να παρασύρεσαι από την ταχύτητα ή την επιφανειακή εικόνα.
Η στεγαστική κρίση απασχολεί πλέον χιλιάδες ανθρώπους. Πώς βλέπετε εσείς, ως αρχιτέκτονας, την κατάσταση με τα ενοίκια στην Ελλάδα;
Η κατάσταση έχει γίνει ιδιαίτερα δύσκολη, κυρίως για τους νέους ανθρώπους και τις οικογένειες που προσπαθούν να ζήσουν αξιοπρεπώς μέσα στις πόλεις. Η κατοικία σταδιακά αντιμετωπίζεται περισσότερο ως επενδυτικό προϊόν και λιγότερο ως βασικό κοινωνικό αγαθό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αλλοιώνεται όχι μόνο η πρόσβαση στη στέγη αλλά και η ίδια η κοινωνική δομή των γειτονιών.
Πιστεύετε ότι θα δούμε στο μέλλον μια αποκλιμάκωση στις τιμές των ενοικίων ή θεωρείτε πως η άνοδος θα συνεχιστεί;
Χωρίς ουσιαστικές πολιτικές στέγασης και καλύτερο έλεγχο της αγοράς, θεωρώ δύσκολο να υπάρξει πραγματική αποκλιμάκωση. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό· αφορά συνολικά πολλές ευρωπαϊκές πόλεις που μετατρέπονται σταδιακά σε επενδυτικά πεδία. Το ζητούμενο είναι να βρεθεί μια πιο ισορροπημένη σχέση ανάμεσα στην ανάπτυξη, τον τουρισμό και τη δυνατότητα των ανθρώπων να κατοικούν πραγματικά στις πόλεις τους. Πόλεις όπως η Βαρκελώνη και η Φλωρεντία έχουν προχωρήσει σε αυστηρούς περιορισμούς νέων καταλυμάτων τύπου Airbnb, επιχειρώντας να ανακόψουν τη μετατροπή των ιστορικών κέντρων σε «θεματικά πάρκα» τουρισμού και να επαναφέρουν την κατοικία, την καθημερινότητα και την αξιοπρέπεια του μόνιμου κατοίκου στο κέντρο της πόλης.
Ποιοι παράγοντες θεωρείτε ότι επηρεάζουν περισσότερο την εκτόξευση του κόστους κατοικίας;
Είναι ένας συνδυασμός παραγόντων: η τουριστικοποίηση πολλών περιοχών, η επενδυτική εκμετάλλευση της κατοικίας, η περιορισμένη παραγωγή προσιτής στέγης, αλλά και η συνολικότερη οικονομική πίεση στην κατασκευή και την αγορά ακινήτων. Παράλληλα, λείπει ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός γύρω από το πώς θέλουμε πραγματικά να κατοικούνται οι ελληνικές πόλεις τα επόμενα χρόνια.
Η σύγχρονη αρχιτεκτονική μπορεί να δώσει λύσεις στο πρόβλημα της προσιτής κατοικίας;
Η αρχιτεκτονική από μόνη της δεν αρκεί, αλλά μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά. Μέσα από πιο ευέλικτες τυπολογίες κατοίκησης, επανάχρηση υφιστάμενων κελυφών, συλλογικές μορφές κατοίκησης και καλύτερο σχεδιασμό του δημόσιου χώρου μπορούν να προκύψουν πιο βιώσιμες και ανθρώπινες λύσεις. Το θέμα της κατοικίας όμως είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό, όχι μόνο σχεδιαστικό.
Πώς επηρεάζει το Airbnb και η τουριστική ανάπτυξη τον χαρακτήρα των γειτονιών της Αθήνας;
Ο τουρισμός από μόνος του δεν είναι αρνητικός. Το πρόβλημα ξεκινά όταν μια πόλη αρχίζει να σχεδιάζεται περισσότερο για τον επισκέπτη παρά για τον κάτοικό της. Σε πολλές περιοχές της Αθήνας βλέπουμε να χάνεται σταδιακά η μόνιμη κατοίκηση, οι μικρές τοπικές χρήσεις και η καθημερινή ζωή που έδινε χαρακτήρα στις γειτονιές. Όταν μια πόλη μετατρέπεται αποκλειστικά σε σκηνικό κατανάλωσης και φιλοξενίας, χάνει αναπόφευκτα ένα κομμάτι της αυθεντικότητάς της.
Σήμερα χτίζουμε σπίτια για να ζουν άνθρωποι ή περισσότερο για επενδυτικούς σκοπούς;
Δυστυχώς πολλές φορές φαίνεται να προηγείται η επενδυτική λογική. Αυτό συχνά οδηγεί σε κατοικίες που λειτουργούν περισσότερο ως προϊόντα παρά ως πραγματικοί χώροι ζωής. Η κατοικία όμως δεν είναι μόνο τετραγωνικά μέτρα ή απόδοση επένδυσης. Είναι ένας χώρος καθημερινότητας, μνήμης, ιδιωτικότητας, ανθρώπινης εμπειρίας. Όταν αυτό ξεχνιέται, η αρχιτεκτονική χάνει ένα πολύ ουσιαστικό κομμάτι του ρόλου της.
Αν μπορούσατε να αλλάξετε ένα μόνο πράγμα στην εικόνα της Κρήτης, ποιο θα ήταν αυτό;
Θα ήθελα η Κρήτη να αναπτυχθεί με μεγαλύτερο σεβασμό στο φυσικό και πολιτισμικό της κεφάλαιο, ώστε να μη θυσιάζονται ο χαρακτήρας, η βιοποικιλότητα και η αυθεντικότητα του τόπου στο όνομα μιας ανεξέλεγκτης τουριστικής και επενδυτικής εκμετάλλευσης. Η προστασία των βουνών, των ακτών και των ιδιαίτερων τοπικών χαρακτηριστικών της θα έπρεπε να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Δεν μιλώ προφανώς για την αναστολή κάθε επιχειρηματικής ή τουριστικής δραστηριότητας· αντίθετα, υπάρχουν σήμερα σύγχρονα εργαλεία σχεδιασμού που επιτρέπουν την αρμονική ένταξη των νέων υποδομών στο περιβάλλον, όπως τα φυτεμένα δώματα, οι υπόσκαφες κατασκευές και οι βιοκλιματικές προσεγγίσεις, περιορίζοντας το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα και διαφυλάσσοντας την αισθητική και τη φυσιογνωμία του κρητικού τοπίου.
Υπάρχει κάποιο κτίριο στην πόλη που κάθε φορά που το βλέπετε σας εμπνέει;
Δεν πρόκειται για ένα μόνο κτίριο, αλλά για μία διαδρομή μέσα από τη συνοικία της Χαλέπας. Τα παλιά αρχοντικά της περιοχής εξακολουθούν να αποπνέουν την αίγλη και την ιστορική μνήμη μιας γειτονιάς που αναπτύχθηκε έξω από τα τείχη της παλιάς πόλης και διατηρεί μέχρι σήμερα έντονα τα στοιχεία της βενετσιάνικης κληρονομιάς της. Μέσα από αυτά τα κτίρια διασώζεται όχι μόνο η αρχιτεκτονική ταυτότητα του τόπου, αλλά και η συλλογική μνήμη της πόλης — οι αφηγήσεις, οι μεταβάσεις και οι πολιτισμικές στρώσεις που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα της μέσα στον χρόνο. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα ιστορικά κελύφη βρίσκονται πλέον σε κατάσταση προχωρημένης φθοράς. Η πρόσφατη κατάρρευση τμήματος της βίλας Σβαρτς ανέδειξε με δραματικό τρόπο την ανάγκη άμεσης προστασίας και αποκατάστασής τους. Η διατήρηση αυτών των κτιρίων, καθώς και αντίστοιχων παραδειγμάτων στο σύνολο της πόλης, δεν αφορά μόνο την αισθητική ή την αρχιτεκτονική αξία τους· αφορά τη διαφύλαξη ενός πολύτιμου κομματιού της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας των Χανίων.
Πιστεύετε ότι η αισθητική μιας πόλης επηρεάζει τελικά και την ψυχολογία των ανθρώπων που ζουν σε αυτήν;
Απόλυτα. Η αισθητική μιας πόλης δεν αποτελεί απλώς ένα οπτικό ή πολεοδομικό ζήτημα· επηρεάζει ουσιαστικά την ψυχολογία, τη συμπεριφορά και την ποιότητα της καθημερινής ζωής των ανθρώπων — συχνά σε βαθμό που λειτουργεί σχεδόν υποσυνείδητα. Παραδείγματος χάριν μια πόλη με πολλαπλούς δημόσιους χώρους που ενθαρρύνουν την κοινωνική συνύπαρξη, δομές, επαρκές πράσινο, σχέδιο βιώσιμης κινητικότητας και οργανωμένο δίκτυο πεζοδρόμων δημιουργεί μια αίσθηση ηρεμίας, ασφάλειας και ευημερίας. Αντίθετα, ένα περιβάλλον χαοτικό, ασφυκτικά δομημένο και αποκομμένο από τη φύση παράγει ένταση, αποξένωση και ψυχική κόπωση. Οι πόλεις που σχεδιάζονται με ευαισθησία και σεβασμό προς τον άνθρωπο δεν είναι απλώς πιο όμορφες — είναι πιο βιώσιμες, πιο ανθρώπινες και τελικά οι κάτοικοί τους πιο ευτυχισμένοι.
Αν η αρχιτεκτονική ήταν συναίσθημα, ποιο θα ήταν για εσάς;
Ίσως η νοσταλγία. Όχι με την έννοια του παρελθόντος, αλλά με την έννοια ενός χώρου που καταφέρνει να σου δημιουργήσει οικειότητα και μνήμη, ακόμη κι αν τον βιώνεις για πρώτη φορά. Οι πιο δυνατοί χώροι είναι εκείνοι που αφήνουν μέσα σου ένα συναίσθημα που δύσκολα εξηγείται λογικά.
Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο άνθρωπο που ονειρεύεται να ακολουθήσει το επάγγελμα του αρχιτέκτονα σήμερα;
Ό,τι θα συμβούλευα και οποιοδήποτε νέο άνθρωπο που επιλέγει επάγγελμα, να κάνει στη ζωή του μόνο ό,τι τον γεμίζει. Να τολμάει να δοκιμάζει τις σκέψεις του και να τις επαναπροσδιορίζει εφόσον το επιθυμήσει ξανά.
Και κλείνοντας… ποιο είναι το σπίτι που ονειρεύεστε να σχεδιάσετε κάποια στιγμή στη ζωή σας;
Θα με ενδιέφερε ιδιαίτερα κάποια στιγμή να σχεδιάσω ένα πρότυπο συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας που να επαναπροσδιορίζει την έννοια της συλλογικής διαβίωσης μέσα στη σύγχρονη πόλη. Όχι ως μια λύση ελάχιστων τετραγωνικών και τυποποιημένων χώρων, αλλά ως ένα αρχιτεκτονικό περιβάλλον με ποιότητα, αξιοπρέπεια και ουσιαστική φροντίδα για τον άνθρωπο που το κατοικεί.
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά την Τόνια Κορακάκη για τον χρόνο και τις ουσιαστικές σκέψεις που μοιράστηκε μαζί μας. Μέσα από τα λόγια της αναδείχθηκε η αγάπη της για την αρχιτεκτονική, τον άνθρωπο και τον τόπο. Της ευχόμαστε κάθε επιτυχία στη συνέχεια της πορείας της και να συνεχίσει να εμπνέει μέσα από το έργο και το όραμά της.
Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργοπούλου
Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου
