Δεν χρειάζονται όλοι οι υπερήρωες κάπα. Υπάρχουν άνθρωποι που διαθέτουν πραγματικές ικανότητες οι οποίες, αν τις βλέπαμε σε μια ταινία, πιθανότατα θα λέγαμε ότι είναι υπερβολικές.

Κάποιοι αναγνωρίζουν πρόσωπα που έχουν δει μία φορά, άλλοι μπορούν να «δουν» χρησιμοποιώντας τον ήχο, ενώ υπάρχουν άνθρωποι με εξαιρετικά ανεπτυγμένη μνήμη ή ακόμη και με ασυνήθιστα ευαίσθητη όσφρηση.

Και το πιο ενδιαφέρον; Δεν πρόκειται απαραίτητα για φαντασία.

Κάποιοι άνθρωποι βλέπουν περισσότερα χρώματα

Υπάρχουν γυναίκες που διαθέτουν τέσσερις διαφορετικούς τύπους φωτοϋποδοχέων-κωνίων στον αμφιβληστροειδή, αντί για τους τρεις που διαθέτουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Η κατάσταση ονομάζεται τετραχρωματικότητα (tetrachromacy).

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα με τέσσερις τύπους κωνίων βλέπει αυτομάτως «εκατοντάδες εκατομμύρια χρώματα». Η πραγματική τετραχρωματική αντίληψη είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί και φαίνεται να είναι πολύ πιο σπάνια από την απλή παρουσία ενός επιπλέον τύπου κωνίου. 

Με άλλα λόγια, κάποιοι άνθρωποι μπορεί πράγματι να αντιλαμβάνονται αποχρώσεις που για τους περισσότερους από εμάς μοιάζουν ίδιες.

Η γυναίκα που μπορούσε να μυρίσει το Πάρκινσον

Αυτό μοιάζει πραγματικά με σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Μια γυναίκα που περιγράφηκε από τους ερευνητές ως «Super Smeller» είχε την ασυνήθιστη ικανότητα να αντιλαμβάνεται μέσω της όσφρησής της μια χαρακτηριστική μυρωδιά που σχετιζόταν με τη νόσο του Πάρκινσον.

Οι ερευνητές στη συνέχεια εντόπισαν διαφορετικό προφίλ πτητικών ουσιών στο σμήγμα ανθρώπων με Πάρκινσον, επιβεβαιώνοντας ότι υπήρχε πράγματι ένα χημικό «αποτύπωμα» που μπορούσε να γίνει αντιληπτό μέσω της όσφρησης. 

Δεν σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να διαγνώσει Πάρκινσον απλώς μυρίζοντας έναν άνθρωπο. Σημαίνει όμως ότι η ανθρώπινη όσφρηση μπορεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να ανιχνεύσει χημικές αλλαγές που συνδέονται με μια ασθένεια.

Οι άνθρωποι που «βλέπουν» με τα αυτιά

Μερικοί άνθρωποι με τύφλωση έχουν αναπτύξει μια πραγματικά εντυπωσιακή ικανότητα: ηχοεντοπισμό.

Κάνουν μικρά κλικ με τη γλώσσα ή το στόμα και ακούν την ηχώ που επιστρέφει από αντικείμενα γύρω τους.

Ο εγκέφαλός τους χρησιμοποιεί αυτές τις πληροφορίες για να αντιληφθεί τη θέση, την απόσταση, το μέγεθος, ακόμη και ορισμένα χαρακτηριστικά των αντικειμένων. Μελέτες σε έμπειρους echolocators έχουν δείξει ότι μπορούν να αντιληφθούν ακόμη και πολύ μικρές αλλαγές στην απόσταση ενός αντικειμένου. 

Και το ακόμη πιο εντυπωσιακό;

Έρευνες έχουν δείξει ότι περιοχές του εγκεφάλου που συνήθως σχετίζονται με την όραση μπορούν να ενεργοποιούνται όταν οι ειδικοί στον ηχοεντοπισμό επεξεργάζονται την ηχώ. 

Μνήμη που μοιάζει με… μηχανή του χρόνου

Υπάρχουν επίσης άνθρωποι με Highly Superior Autobiographical Memory (HSAM).

Πρόκειται για ένα σπάνιο φαινόμενο κατά το οποίο κάποιος μπορεί να θυμάται με εκπληκτική λεπτομέρεια γεγονότα της προσωπικής του ζωής, ακόμη και πολλά χρόνια πίσω, συχνά όταν του δίνεται ως στοιχείο μια συγκεκριμένη ημερομηνία.

Έρευνες έχουν επιβεβαιώσει ότι τα άτομα με HSAM μπορούν να ανακαλούν εξαιρετικά μεγάλο αριθμό προσωπικών γεγονότων και ημερομηνιών με αξιοσημείωτη ακρίβεια. 

Δεν πρόκειται όμως για «τέλεια μνήμη» για τα πάντα. Η συγκεκριμένη ικανότητα αφορά κυρίως την αυτοβιογραφική μνήμη.

Οι «Super-Recognizers»

Και μετά υπάρχουν εκείνοι που… δεν ξεχνούν πρόσωπα.

Οι λεγόμενοι super-recognizers έχουν εξαιρετικά υψηλή ικανότητα αναγνώρισης προσώπων. Σε μελέτες, άνθρωποι με αυτή την ικανότητα ξεπέρασαν σημαντικά τους μέσους συμμετέχοντες σε δύσκολες δοκιμασίες αναγνώρισης προσώπων. 

Μπορεί, για παράδειγμα, να αναγνωρίσουν κάποιον που έχουν δει ελάχιστες φορές ή ακόμη και μετά από πολλά χρόνια.

Για κάποιους ανθρώπους, λοιπόν, το «κάπου σε έχω ξαναδεί» δεν είναι απλώς έκφραση.

Είναι… υπερδύναμη.

Και τελικά, πόσο «υπεράνθρωποι» είμαστε;

Το εντυπωσιακό με όλες αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι δεν πρόκειται για ανθρώπους που απέκτησαν μαγικές δυνάμεις.

Είναι πραγματικές διαφοροποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αισθήσεις, η μνήμη και ο εγκέφαλος.

Και ίσως αυτό να είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό.

Γιατί μας δείχνει ότι το ανθρώπινο είδος δεν λειτουργεί με έναν ακριβώς ίδιο «εγκέφαλο» ή με τις ίδιες δυνατότητες.

Κάποιος μπορεί να βλέπει περισσότερες αποχρώσεις.

Κάποιος άλλος να θυμάται χρόνια της ζωής του με απίστευτη λεπτομέρεια.

Κάποιος να αναγνωρίζει πρόσωπα που οι υπόλοιποι έχουμε ήδη ξεχάσει.

Και κάποιος, χωρίς να χρησιμοποιεί καθόλου την όρασή του, να μπορεί να προσανατολιστεί ακούγοντας την ηχώ ενός μικρού κλικ.

Ίσως, τελικά, οι πραγματικοί «υπερήρωες» να μην χρειάζονται υπερδυνάμεις.

Αρκεί να έχουν μια ανθρώπινη ικανότητα που λειτουργεί λίγο διαφορετικά από των υπολοίπων.

Πηγή: Smithsonian Magazine

Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου