Σήμερα έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε στο EMVP News τη σπουδαία Μαρία Βυτινίδου, μια γυναίκα με πολυσχιδή πορεία, έντονη επιχειρηματική δράση και διεθνείς διακρίσεις στον χώρο της μόδας, της καινοτομίας και της εκπαίδευσης. Χημικός από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, με σπουδές στο Central Saint Martins College of Arts & Design και στο London College of Fashion, MBA από το Cardiff Metropolitan University, σχεδιάστρια μόδας, επιχειρηματίας και ιδρύτρια του AthensFashionClub, έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια διαδρομή που ξεπερνά τα στενά όρια της μόδας.
Η Μαρία Βυτινίδου έχει διακριθεί από τη Vogue Italia, έχει αναδειχθεί από την Première Vision Paris ως μία από τις πιο καινοτόμες σχεδιάστριες μόδας στην Ελλάδα και έχει ξεχωρίσει διεθνώς για τα ενδύματα φορέσιμης τεχνολογίας που δημιουργεί, αξιοποιώντας εύκαμπτα φωτοβολταϊκά, νέες τεχνολογίες και ελληνική τεχνογνωσία. Μέσα από τη συνέντευξή μας, μας μίλησε για τη σύνδεση της μόδας με την επιστήμη, την ενέργεια, την ασφάλεια και την ανθρώπινη ανάγκη, αλλά και για τη σημασία της έρευνας, της επιχειρηματικότητας και της τόλμης για τους νέους σχεδιαστές που θέλουν να δημιουργήσουν κάτι πραγματικά καινοτόμο.
Η ενασχόλησή σας με τη φορέσιμη τεχνολογία και τα εύκαμπτα φωτοβολταϊκά ενσωματώνει τη μόδα με την τεχνολογία. Ποια ήταν η αρχική έμπνευση πίσω από αυτή τη σύζευξη;
Η ενασχόλησή μου με τη Φορέσιμη Τεχνολογία ξεκίνησε ουσιαστικά μέσα από τη συνύπαρξη τριών διαφορετικών κόσμων: της μόδας, της επιστήμης και της εκπαίδευσης. Από τη μία πλευρά ήμουν σχεδιάστρια μόδας και δημιουργός της AthensFashionClub, ενός εκπαιδευτικού οργανισμού που από την πρώτη στιγμή στόχευε να ξεχωρίσει μέσα από την καινοτομία. Από την άλλη πλευρά, η ακαδημαϊκή μου βάση ως χημικός μού επέτρεπε να αντιλαμβάνομαι πολύ βαθύτερα τη φύση της επιστήμης, της ενέργειας και των νέων υλικών.
Από πολύ νωρίς, λοιπόν, άρχισα να σκέφτομαι ότι το ρούχο δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην αισθητική ή στην τάση. Ήθελα να δημιουργήσω ενδύματα με ενεργειακή αυτάρκεια, ρούχα αυτόνομα, που να μπορούν να προσφέρουν πραγματική βοήθεια στον άνθρωπο και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και να σώσουν ζωές. Η αρχική μου σκέψη ήταν πολύ απλή αλλά ουσιαστική: τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του σε ένα απομονωμένο σημείο, χρειάζεται επειγόντως να επικοινωνήσει και δεν έχει μπαταρία στο κινητό του; Μπορεί ένα ρούχο να λειτουργήσει ως πηγή ενέργειας και ασφάλειας;
Αυτή ήταν η πρώτη σπίθα πίσω από όλη την έρευνα. Σε πρώτη φάση συνεργάστηκα με το εργαστήριο Νανοτεχνολογίας του ΑΠΘ και παρουσίασα για πρώτη φορά στο παγκόσμιο συνέδριο Nanotexnology 2013 ένα πειραματικό ένδυμα με ενσωματωμένα LEDs, το οποίο αξιοποιούσε τον φωτισμό ως λειτουργικό στοιχείο του ρούχου. Εκεί συνειδητοποίησα ότι η μόδα μπορεί να αποτελέσει ένα «ζωντανό πεδίο» εφαρμογής της τεχνολογίας.
Στη συνέχεια δημιούργησα τη δική μου ομάδα από ηλεκτρονικούς και τεχνολόγους και ξεκινήσαμε εντατική έρευνα πάνω στη Φορέσιμη Τεχνολογία. Πειραματιστήκαμε με οπτικές ίνες, EL-Wire, LEDs, εύκαμπτα φωτοβολταϊκά και άλλα διαδραστικά τεχνολογικά στοιχεία, δημιουργώντας καινοτόμα πρωτότυπα ενδύματα ελληνικής κατασκευής. Αμέσως μετά το συνέδριο νανοτεχνολογίας ξεκίνησα να αναπτύσσω το πρώτο “Solar Jacket”, ένα ενεργειακά αυτόνομο jacket με εύκαμπτο φωτοβολταϊκό, το οποίο μπορούσε να φορτίζει κινητό τηλέφωνο μέσω της ηλιακής ενέργειας.
Για περίπου δύο έως τρία χρόνια ασχοληθήκαμε αποκλειστικά με την ανάπτυξη αυτών των prototypes. Όλα σχεδιάστηκαν με δική μας πατέντα και με ελληνική τεχνογνωσία, γεγονός που προσέλκυσε τεράστιο ενδιαφέρον από τα μέσα ενημέρωσης και το κοινό. Τα projects αυτά παρουσιάστηκαν σε όλα τα κεντρικά δελτία ειδήσεων και θεωρήθηκαν εξαιρετικά πρωτοποριακά για τα ελληνικά δεδομένα.
Ένα από τα πιο σημαντικά projects που δημιουργήσαμε ήταν το “Tech Guard”, ένα ένδυμα που λειτουργούσε σαν «φύλακας άγγελος». Το ρούχο αυτό διέθετε ενσωματωμένο smartwatch και δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με κέντρο υποστήριξης σε περίπτωση κινδύνου. Σκεφτείτε έναν ορειβάτη ή έναν πεζοπόρο που βρίσκεται μόνος στο βουνό και χρειάζεται βοήθεια. Μέσω του ενδύματος θα μπορούσε να σταλεί άμεσα σήμα και μήνυμα έκτακτης ανάγκης. Η τεχνολογία στη μόδα δεν αφορά το “gadget” αλλά την ανθρώπινη ασφάλεια, την επιβίωση και τη νέα σχέση του ανθρώπου με το ένδυμά του.
Είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι γιατί όλη αυτή η τεχνολογία αναπτύχθηκε αποκλειστικά με δικά μας κεφάλαια και σε ελληνικό έδαφος. Υπήρξε έντονο ενδιαφέρον ακόμη και από σώματα ασφαλείας και τον στρατό, που ήθελαν να δουν τις εφαρμογές αυτών των wearable systems. Αυτά τα ρούχα είναι διαθέσιμα στο ατελιέ μου για όποιον θέλει να τα δει.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρω ότι δέχτηκα πρόταση συνεργασίας από έναν από τους μεγαλύτερους επενδυτές της Ολλανδίας, ο οποίος ενδιαφερόταν να δημιουργήσουμε μαζική παραγωγή wearable technology ρούχων στην Κίνα. Παρότι η πρόταση ήταν εξαιρετικά σημαντική επιχειρηματικά, αποφάσισα να την αρνηθώ και δεν το μετάνιωσα ποτέ, γιατί αν επρόκειτο να εξελίξω αυτή την τεχνολογία, ήθελα να γίνει στην Ελλάδα, σε συνεργασία με ελληνικές επιχειρήσεις και κρατικούς φορείς.
Αυτό ακριβώς ανέφερα και στην ομιλία μου στη DEFEA – Defence Exhibition Athens, τη μεγαλύτερη διεθνή έκθεση αμυντικών συστημάτων και τεχνολογίας στην Ελλάδα και μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις άμυνας και ασφάλειας στην Ευρώπη, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και συγκεντρώνει κορυφαίες εταιρείες, στρατιωτικούς οργανισμούς, ερευνητικά κέντρα και decision makers από όλο τον κόσμο.
Με θέμα ομιλίας «Design & Defence: Innovation and Sustainability» σε ένα διεθνές κοινό, παρουσίασα προτάσεις σύγχρονου design προστασίας για τα σώματα ασφαλείας και τις εφαρμογές της φορέσιμης τεχνολογίας στον τομέα της άμυνας και της ανθρώπινης ασφάλειας. Μέσα από την παρουσίασή μου ανέδειξα πώς o σχεδιασμός μόδας είναι πολυεπίπεδος και μπορεί να συνδεθεί με την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και τις αμυντικές τεχνολογίες νέας γενιάς, δημιουργώντας “έξυπνα” ενδύματα με ενεργειακή αυτονομία, συστήματα επικοινωνίας και δυνατότητες υποστήριξης ζωής σε ακραίες συνθήκες. Για εμένα, η μόδα δεν είναι απλώς αισθητική αλλά μπορεί να αποτελέσει εργαλείο προστασίας, επιβίωσης και τεχνολογικής εξέλιξης. Πιστεύω βαθιά ότι η Ελλάδα διαθέτει τεράστιο επιστημονικό και δημιουργικό δυναμικό και θεωρώ πολύ σημαντικό η καινοτομία να αποκτά ελληνική ταυτότητα και ελληνική υπογραφή.
Η αναγνώρισή σας από διεθνείς φορείς, όπως η Première Vision και η Vogue Italia, τι άλλαξε στην επαγγελματική σας πορεία;
Η διεθνής αναγνώριση που έλαβε η έρευνά μου πάνω στη Φορέσιμη Τεχνολογία αποτέλεσε ένα πολύ σημαντικό σημείο καμπής στην επαγγελματική μου πορεία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή εργαζόμουν με απόλυτη αφοσίωση πάνω σε ένα αντικείμενο εξαιρετικά πρωτοποριακό για τα ελληνικά δεδομένα, χωρίς να γνωρίζω αν η διεθνής αγορά ήταν πραγματικά έτοιμη να αποδεχθεί αυτή τη σύνδεση μόδας, επιστήμης και τεχνολογίας. Η επιβεβαίωση ήρθε όταν επικοινώνησε μαζί μου η Première Vision Paris, ένας από τους σημαντικότερους διεθνείς οργανισμούς και η κορυφαία επαγγελματική έκθεση μόδας και καινοτομίας παγκοσμίως.
Η Première Vision αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη βιομηχανία της μόδας, καθώς εκεί παρουσιάζονται οι μεγαλύτερες τεχνολογικές, δημιουργικές και βιώσιμες καινοτομίες του κλάδου. Το 2015 πραγματοποίησε έρευνα για τους πιο καινοτόμους σχεδιαστές στην Ευρώπη που δραστηριοποιούνταν στον χώρο της wearable technology και της μόδας νέας γενιάς. Ανάμεσα στους δημιουργούς που επέλεξε να παρουσιάσει βρέθηκα και εγώ, με αποτέλεσμα να προβληθώ στο διεθνές περιοδικό της έκθεσης στο Παρίσι ως μία από τις πιο καινοτόμες σχεδιάστριες Φορέσιμης Τεχνολογίας στην Ελλάδα.
Την ίδια περίοδο, η Vogue Italia έκανε σχετική αναφορά στο ιταλικό περιοδικό. Για εμένα, αυτή η αναγνώριση είχε πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια προσωπική διάκριση. Ήταν η απόδειξη ότι μια ιδέα που γεννήθηκε στην Ελλάδα, με ελληνική έρευνα και ελληνική δημιουργικότητα, μπορούσε να σταθεί ισάξια δίπλα σε κορυφαία διεθνή projects.
Δεν αντιμετώπισα ποτέ τη μόδα ως κάτι επιφανειακό. Για εμένα, το design είναι εργαλείο εξέλιξης, κοινωνικής προσφοράς και καινοτομίας. Η διεθνής αυτή αναγνώριση άνοιξε νέους δρόμους και επηρέασε βαθιά και τη φιλοσοφία της AthensFashionClub. Μέσα από το δικό μου έργο μεταφέρθηκε αυτή η κουλτούρα και σε ολόκληρη τη σχολή. Σήμερα η AthensFashionClub είναι γνωστή για τη σύνδεση της μόδας με την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και την επιχειρηματικότητα, προσελκύοντας ανθρώπους με υψηλή δημιουργικότητα, φιλοδοξία και διεθνή προσανατολισμό. Οι σπουδαστές μας δεν εκπαιδεύονται απλώς για να ακολουθήσουν τη μόδα· εκπαιδεύονται για να δημιουργήσουν το μέλλον της.
Για αυτόν τον λόγο, εδώ και δύο χρόνια έχουμε ενσωματώσει σε όλα τα εκπαιδευτικά προγράμματα της σχολής τη χρήση ειδικών εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο οι απόφοιτοί μας να αγκαλιάζουν τον ρυθμό της εποχής και να είναι σύγχρονοι και ανταγωνιστικοί.
Η συμμετοχή σας σε accelerators όπως το Startupbootcamp HighTechXL και η συνεργασία με την Techstars, πώς επηρέασαν τη στρατηγική ανάπτυξης της εταιρίας σας;
Η συμμετοχή μου στο Startupbootcamp HighTechXL στο Eindhoven της Ολλανδίας με βοήθησε να αντιληφθώ διαφορετικά την καινοτομία σε διεθνές επίπεδο. Μέσα από μια εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία αξιολόγησης, η ομάδα μας επιλέχθηκε ανάμεσα στις 20 καλύτερες high-tech startups παγκοσμίως, ανάμεσα σε περισσότερες από 200 συμμετοχές από όλο τον κόσμο. Για εμάς, ως ελληνική ομάδα που δραστηριοποιούνταν στον χώρο της wearable technology και της μόδας, αυτή ήταν μια τεράστια διεθνής διάκριση.
Για περίπου τρεις μήνες εργαστήκαμε εντατικά πάνω στην παρουσίαση του project, στην επιχειρηματική στρατηγική, στο innovation positioning και στη διεθνή προοπτική ανάπτυξης της τεχνολογίας που είχαμε δημιουργήσει. Το σημαντικότερο όμως όφελος δεν ήταν μόνο η διάκριση. Ήταν το mentoring, η καθοδήγηση από κορυφαίους experts της τεχνολογίας και της επιχειρηματικότητας, η πρόσβαση σε ένα παγκόσμιο δίκτυο επενδυτών και innovators, αλλά και η επαφή με μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα γύρω από το entrepreneurship και την ανάπτυξη startups.
Εκεί συνειδητοποίησα ότι η καινοτομία δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζεται στρατηγική, διεθνές positioning, σωστή επικοινωνία, scalability και κυρίως η δυνατότητα να μετατρέψεις μια δημιουργική ιδέα σε ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο με παγκόσμια προοπτική.
Αυτή η εμπειρία επηρέασε βαθιά τη μετέπειτα
φιλοσοφία της AthensFashionClub, γιατί αντιλήφθηκα από νωρίς ότι η εκπαίδευση μόδας δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο δημιουργικό κομμάτι, αλλά να συνδέεται με την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία για την ανάπτυξη διεθνών brands.
Παράλληλα, ο παγκόσμιος accelerator Techstars από την Αμερική παρακολούθησε αυτή τη διάκριση και επικοινώνησε μαζί μας, προτείνοντάς μας να δημιουργήσουμε το πρώτο Fashion Startup Weekend στην Athens. Ήταν μία πρωτοποριακή πρωτοβουλία για την Ελλάδα, καθώς για πρώτη φορά νέοι δημιουργοί, designers, επιχειρηματίες και άνθρωποι της μόδας είχαν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν επιχειρηματικές ιδέες, να συμμετάσχουν σε workshops και mentoring sessions και να βιώσουν την εμπειρία ενός πραγματικού startup competition μέσα στον χώρο της μόδας.
Για εμένα προσωπικά, αυτή η περίοδος άλλαξε πλήρως τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι την ανάπτυξη μιας δημιουργικής επιχείρησης. Δεν αρκεί μόνο να δημιουργείς όμορφα προϊόντα. Πρέπει να δημιουργείς οικοσυστήματα καινοτομίας, να επενδύεις στη γνώση, να χτίζεις διεθνείς συνεργασίες και να εκπαιδεύεις τους ανθρώπους να σκέφτονται παγκόσμια.
Ποια συμβουλή θα δίνατε σε νέους σχεδιαστές που θέλουν να συνδυάσουν τεχνολογία και μόδα;
Η συμβουλή που θα έδινα σε έναν νέο σχεδιαστή που θέλει να συνδυάσει τη μόδα με την τεχνολογία είναι ότι πρέπει πρώτα απ’ όλα να μάθει να ερευνά. Η wearable technology δεν είναι απλώς ένα αισθητικό αποτέλεσμα ή ένα εντυπωσιακό gadget πάνω σε ένα ρούχο. Είναι ένας ολόκληρος κόσμος που απαιτεί γνώση, πειραματισμό, κατανόηση των υλικών, συνεργασία με επιστήμονες και συνεχή αναζήτηση νέων λύσεων.
Για να μπορέσει κάποιος να εξελιχθεί σε αυτό το αντικείμενο χρειάζεται να αποκτήσει επιχειρηματική αντίληψη και να μάθει να βλέπει τη μόδα όχι μόνο ως τέχνη αλλά και ως καινοτομία με πρακτική εφαρμογή. Σήμερα, ένας σχεδιαστής μόδας πρέπει να γνωρίζει πώς να παρουσιάζει μια ιδέα, πώς να τη μετατρέπει σε concept με πραγματική αξία και πώς να αναδεικνύει το όφελος που μπορεί να έχει αυτή η ιδέα για την κοινωνία, την αγορά ή έναν επενδυτή.
Θεωρώ επίσης πολύ σημαντικό οι νέοι σχεδιαστές να μη φοβούνται να συνδυάσουν διαφορετικά πεδία γνώσης. Στη δική μου περίπτωση, το γεγονός ότι προερχόμουν από τον χώρο της χημείας με βοήθησε να αντιλαμβάνομαι διαφορετικά την τεχνολογία, τα υλικά και την ενέργεια μέσα στη μόδα.
Πιστεύω ότι το μέλλον ανήκει στους ανθρώπους που μπορούν να ενώσουν διαφορετικούς κόσμους, τη δημιουργικότητα, την επιστήμη, τη βιωσιμότητα και την επιχειρηματικότητα και να δημιουργήσουν κάτι πραγματικά καινοτόμο με διεθνή προοπτική.
Ευχαριστούμε από καρδιάς τη Μαρία Βυτινίδου για την ουσιαστική και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση που μοιράστηκε μαζί μας. Η πορεία της αποδεικνύει πως η μόδα μπορεί να είναι πολύ περισσότερα από εικόνα και αισθητική, καθώς μπορεί να γίνει εργαλείο καινοτομίας, προστασίας, εκπαίδευσης, επιχειρηματικότητας και κοινωνικής προσφοράς.
Ευχόμαστε να συνεχίσει με την ίδια δημιουργικότητα το σημαντικό έργο της και είμαστε σίγουροι πως θα έχουμε την ευκαιρία να τη φιλοξενήσουμε ξανά στο EMVP News, για να μιλήσουμε ακόμη περισσότερο για τη μόδα του μέλλοντος, την τεχνολογία και τις νέες διαδρομές που ανοίγονται για τους ανθρώπους της δημιουργίας.
Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργοπούλου
Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου
