Ένα νησί μικρότερο από τη Θεσσαλονίκη μάς δίδαξε τι σημαίνει πολιτική βούληση. Το ακούσαμε. Το καταλάβαμε. Δεν σκοπεύουμε να κάνουμε τίποτα.

Τι έκανε η Μάλτα

Από τον Ιανουάριο του 2026, η κυβέρνηση της Μάλτας εφαρμόζει το Driving Licence Surrender Scheme — ένα πρόγραμμα που δίνει 25.000 ευρώ σε νέους έως 30 ετών με αντάλλαγμα την παράδοση της άδειας οδήγησής τους για πέντε χρόνια. Τα χρήματα καταβάλλονται σε πέντε ετήσιες δόσεις των 5.000 ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 5 εκατομμύρια ευρώ — αρκετά για περίπου 200 δικαιούχους — με σύστημα first come, first served. Στόχος: λιγότερα οχήματα στους δρόμους μιας χώρας που πνίγεται από κυκλοφοριακή συμφόρηση.

DRIVING LICENCE SURRENDER SCHEME — ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ

Ποσό
25.000€ σε 5 δόσεις × 5.000€/χρόνο

Ηλικία
Έως 30 ετών κατά την αίτηση

Διαμονή
Τουλάχιστον 7 χρόνια στη Μάλτα

Δίπλωμα
Κατηγορία Β, τουλάχιστον 12 μήνες, χωρίς ανάκληση

Διάρκεια
Παράδοση άδειας για 5 χρόνια

Προϋπολογισμός
5 εκατ. ευρώ — ~200 δικαιούχοι

Αποκλείονται
Δημόσιοι υπάλληλοι, διπλωμάτες, όσοι χρειάζονται δίπλωμα για δουλειά

Αυτό που δεν τόλμησε κανείς να πει δυνατά

Η Μάλτα ανακάλυψε αυτό που κανένας κυβερνητικός σύμβουλος δεν τόλμησε ποτέ να πει δυνατά: ότι ο πολίτης δεν αλλάζει συμπεριφορά από αγάπη για το περιβάλλον. Αλλάζει συμπεριφορά μόνο αν τον πληρώσεις. Καμία εκστρατεία ευαισθητοποίησης. Κανένα χαμογελαστό παιδί σε ποδήλατο. Μόνο: «Εδώ 25.000. Άφησε το τιμόνι.» Brutal. Ειλικρινές. Σχεδόν σεβαστό.

Τα χρήματα δεν καταβάλλονται εφάπαξ — αλλά σε πέντε δόσεις. Γιατί μήπως μετανιώσεις. Σου τα δίνουν με το σταγονόμετρο, ακριβώς όπως το κράτος μας δίνει τις υπηρεσίες: λίγο λίγο, αργά αργά, και πάντα με χαρτιά.

“Το αμάξι στην Ελλάδα δεν είναι μεταφορικό μέσο. Είναι ψυχολογική άμυνα.”

Η ελληνική εκδοχή
Στην Ελλάδα κάναμε το αντίστροφο πείραμα για δεκαετίες: πήραμε τα λεφτά από τον πολίτη — τέλη κυκλοφορίας, ΕΝΦΙΑ, τέλος επιτηδεύματος — και μετά τον παρακαλούσαμε να μην οδηγεί. Το αποτέλεσμα; Κυκλοφοριακό χάος, ατμοσφαιρική ρύπανση, και ένας λαός που αγαπά το αμάξι του με την ίδια ένταση που μισεί το κράτος του. Γιατί το αμάξι στην Ελλάδα δεν είναι μεταφορικό μέσο — είναι ψυχολογική άμυνα. Είναι ο μόνος χώρος όπου ο Έλληνας αισθάνεται κυρίαρχος, αυτόνομος, ελεύθερος. Το κράτος δεν μπαίνει μέσα. Τουλάχιστον μέχρι τον επόμενο φορολογικό νόμο.

Αν ανακοινωνόταν κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα — «παραδώστε το δίπλωμα, πάρτε 25.000» — ξέρετε τι θα γινόταν; Θα έβγαιναν αναλυτές να εξηγούν ότι το πρόγραμμα σχεδιάστηκε για να ωφεληθούν συγκεκριμένοι ανάδοχοι από τη διαχείριση των παραδοθέντων διπλωμάτων. Και κάποιος βουλευτής της αντιπολίτευσης θα ρωτούσε στη Βουλή: «Ποιος θα αναλάβει τη φύλαξη των διπλωμάτων και σε ποια τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο αποθηκευτικού χώρου;»

Γιατί εδώ δεν υπάρχει πρόγραμμα χωρίς σκάνδαλο. Δεν υπάρχει επιδότηση χωρίς ανάδοχο. Δεν υπάρχει «κοινό καλό» χωρίς κάποιον να ρωτάει: «Ναι, αλλά ποιανού;»

FIRST COME, FIRST SERVED — Βαλκανική εκδοχή
Το πρόγραμμα λειτουργεί με απλή σειρά προτεραιότητας. Στη Μάλτα αυτό σημαίνει ότι κινήθηκαν γρήγορα οι πρώτοι διακόσιοι. Στην Ελλάδα, «first come, first served» σημαίνει ότι πρώτος ήρθε ο γνωστός του υπαλλήλου — και τελευταίος εξυπηρετήθηκε ο υπόλοιπος κόσμος. Χωρίς επίδομα.

Στην Ελλάδα με 5 εκατομμύρια θα χρηματοδοτούσαμε μια μελέτη σκοπιμότητας για το αν αξίζει να γίνει μελέτη σκοπιμότητας. Η Μάλτα έβαλε τα ίδια 5 εκατομμύρια για να βγάλει 200 νέους από τους δρόμους. Εμείς θα τα βάζαμε για να βγάλουμε μια μελέτη που θα πρότεινε να βάλουμε άλλα 5 εκατομμύρια — για να δούμε αν αξίζει να βάλουμε άλλα 5 εκατομμύρια. Ελληνική αποδοτικότητα. Αξεπέραστη.

Το βαθύτερο πρόβλημα

Αν το σκεφτείς, η Μάλτα λέει στους νέους της: «Εμπιστευόμαστε ότι με 25.000 ευρώ θα βρεις τρόπο να μετακινηθείς χωρίς αμάξι.» Δηλαδή υπάρχουν λεωφορεία, τρένα, ποδήλατα, υποδομές. Στην Ελλάδα αν έπαιρνες 25.000 και παρέδιδες το δίπλωμα — σε έξι μήνες θα το ξανάπαιρνες. Γιατί δεν έχεις εναλλακτική. Το λεωφορείο έρχεται όποτε θέλει, το μετρό σταματάει στον σταθμό που σου είναι άχρηστος, και το ταξί σε χρεώνει όσο το μισό μηνιαίο σου μισθό.

Στην Ελλάδα το αμάξι δεν είναι επιλογή. Είναι υποδομή επιβίωσης. Άρα το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν δίνουμε 25.000 ευρώ. Το πρόβλημα είναι ότι αν τα δίναμε — δεν θα αρκούσαν. Γιατί η πολιτική βούληση δεν μετριέται σε ευρώ. Μετριέται στα χρόνια που δεν φτιάξαμε αυτό που έπρεπε να φτιάξουμε, ώστε κάποτε να μπορούμε να ρωτήσουμε: «Μήπως θέλεις να αφήσεις το αμάξι σου;»

Η Μάλτα μάς θύμισε ότι όταν το κράτος θέλει κάτι αληθινά — πληρώνει. Όταν απλώς το θέλει για δελτίο τύπου — βγάζει καμπάνια με χαμογελαστά παιδιά σε ποδήλατα. Κι εμείς ξέρουμε καλά ποια από τις δύο εκδοχές μας αντιπροσωπεύει.

STIGMA RADIO SHOW  ·  © Δημήτρης Αχιλαδέλλης  ·  Μάρτιος 2026