Έχεις τραγουδήσει ποτέ μόνος σου στο αυτοκίνητο, στο μπάνιο ή στην κουζίνα, χωρίς να σε νοιάζει αν ακούγεσαι καλά; Ίσως τελικά το σώμα σου να ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για το ότι τραγουδάς παρά για το αν τραγουδάς… σωστά.

Το τραγούδι θεωρείται συνήθως μια μορφή έκφρασης ή διασκέδασης. Η επιστήμη, όμως, έχει αρχίσει να εξετάζει κάτι πολύ πιο περίεργο: τι ακριβώς συμβαίνει στον οργανισμό όταν χρησιμοποιούμε τη φωνή μας για να τραγουδήσουμε; Και οι απαντήσεις είναι αρκετά ενδιαφέρουσες.

Το σώμα αντιδρά στο τραγούδι

Έρευνες έχουν δείξει ότι το τραγούδι μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από φυσιολογικές αλλαγές. Μεταξύ άλλων, έχει παρατηρηθεί επίδραση στην αναπνοή και στο καρδιοαναπνευστικό σύστημα, ενώ έχουν καταγραφεί αλλαγές σε ορμόνες, νευροπεπτίδια και δείκτες που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ερευνήτριες στον συγκεκριμένο τομέα είναι η Daisy Fancourt του University College London. Σε μελέτη της με ανθρώπους που συμμετείχαν σε χορωδίες, μία ώρα ομαδικού τραγουδιού συνδέθηκε με βελτίωση της διάθεσης, μείωση του αρνητικού συναισθήματος και μεταβολές σε δείκτες του στρες και της ανοσολογικής λειτουργίας.

Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον. Μπορεί το τραγούδι να επηρεάζει το ανοσοποιητικό;

Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί.

Παλαιότερη μελέτη σε μέλη ερασιτεχνικής χορωδίας διαπίστωσε ότι μετά το τραγούδι αυξήθηκαν τα επίπεδα της εκκριτικής ανοσοσφαιρίνης Α (S-IgA) στο σάλιο, ενός σημαντικού στοιχείου της άμυνας του οργανισμού στις βλεννογόνους επιφάνειες. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν πιο θετική συναισθηματική κατάσταση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι «το τραγούδι δυναμώνει το ανοσοποιητικό» με την έννοια ενός φαρμάκου ή ότι προστατεύει από ασθένειες. Σημαίνει ότι η πράξη του τραγουδιού φαίνεται να μπορεί να προκαλεί μετρήσιμες βιολογικές αντιδράσεις.

Και τι γίνεται με τις ορμόνες;

Εδώ η εικόνα είναι πιο περίπλοκη. Έρευνες έχουν εξετάσει ουσίες όπως η οξυτοκίνη, η κορτιζόλη και οι ενδορφίνες. Τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα ίδια και φαίνεται ότι παίζουν ρόλο το περιβάλλον, το αν τραγουδάμε μόνοι ή μαζί με άλλους και ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η δραστηριότητα.

Γι’ αυτό οι επιστήμονες είναι πιο προσεκτικοί από τα εντυπωσιακά claims που κυκλοφορούν στα social media.

Δεν υπάρχει μία «μαγική ορμόνη του τραγουδιού». Υπάρχει, όμως, ένα πολύπλοκο σύνολο αντιδράσεων που φαίνεται να συνδέει το τραγούδι με τη διάθεση, το στρες, την κοινωνική σύνδεση και ορισμένες φυσιολογικές λειτουργίες.

Ίσως γι’ αυτό τραγουδάμε όλοι

Το ακόμα πιο περίεργο είναι ότι το τραγούδι υπάρχει σχεδόν παντού.

Σε γιορτές, θρησκευτικές τελετές, γήπεδα, παρέες, νανουρίσματα, συγκεντρώσεις και τελετουργίες. Οι άνθρωποι τραγουδούν μαζί εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Και η σύγχρονη έρευνα εξετάζει πλέον σοβαρά την πιθανότητα ότι αυτή η κοινή δραστηριότητα δεν είναι απλώς ένας τρόπος ψυχαγωγίας. Μπορεί να λειτουργεί και ως μηχανισμός κοινωνικής σύνδεσης και ρύθμισης του συναισθήματος.

Δεν χρειάζεται να έχεις καλή φωνή

Και εδώ βρίσκεται ίσως το καλύτερο κομμάτι. Δεν χρειάζεται να είσαι τραγουδιστής. Δεν χρειάζεται σκηνή, μικρόφωνο ή κοινό. Μπορεί να είναι το τραγούδι στο αυτοκίνητο ενώ γυρίζεις από τη δουλειά. Ένα τραγούδι στο σπίτι. Μια χορωδία. Ή απλώς λίγα λεπτά που αφήνεις τη φωνή σου να κάνει αυτό που έκανε ο άνθρωπος πολύ πριν υπάρξουν ηχογραφήσεις και μουσικές πλατφόρμες.

Η επιστήμη δεν μας λέει ότι το τραγούδι είναι «φάρμακο». Μας δείχνει όμως ότι κάτι συμβαίνει μέσα μας όταν τραγουδάμε — και αυτό το «κάτι» είναι πολύ πιο περίπλοκο από μια απλή ευχάριστη διάθεση.

Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα πιάσεις τον εαυτό σου να τραγουδάει μόνος του, να μην το σταματήσεις. Μπορεί απλώς το σώμα σου να κάνει κάτι που ξέρει πολύ καλά να κάνει.

Πηγή: PubMed
Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου