Πίσω από κάθε κινηματογραφική δημιουργία κρύβεται ένας άνθρωπος με όραμα, επιμονή και βαθιά αγάπη για την τέχνη της αφήγησης.

Σήμερα, το EMVP News έχει τη χαρά να φιλοξενεί τον σκηνοθέτη, σεναριογράφο, παραγωγό και δημοσιογράφο Χρήστο Αρφάνη, ο οποίος δημιούργησε το Entertainment News Greece, έναν ενημερωτικό ιστότοπο αφιερωμένο στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τον χώρο της ψυχαγωγίας.

Σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνέντευξη, μιλά για την αγάπη του για τον κινηματογράφο, τις προκλήσεις του ανεξάρτητου δημιουργού, τη δημοσιογραφία, τα δημιουργικά του σχέδια και τη φιλοσοφία που τον οδηγεί σε κάθε νέο του έργο.

Χρήστο, πότε κατάλαβες ότι ο κινηματογράφος δεν ήταν απλώς ένα ενδιαφέρον, αλλά ο δρόμος που ήθελες να ακολουθήσεις επαγγελματικά;

Ο κινηματογράφος μπήκε στη ζωή μου αρκετά φυσικά και όσο περνούσε ο χρόνος άρχισα να καταλαβαίνω ότι δεν μπορούσα να τον αντιμετωπίζω απλώς ως ένα ενδιαφέρον. Από πολύ νωρίς ήθελα να γράφω ιστορίες, να δημιουργώ εικόνες και να βρίσκω τρόπους να επικοινωνώ συναισθήματα μέσα από αυτές. Ακόμη κι όταν δεν το επεδίωκα συνειδητά, επέστρεφα πάντα στον κινηματογράφο. Εκεί κατάλαβα ότι μάλλον αυτός ήταν ο δρόμος μου.

Έχεις αναλάβει πολλούς διαφορετικούς ρόλους, από σκηνοθέτης και σεναριογράφος μέχρι παραγωγός και δημοσιογράφος. Ποιος από αυτούς σε εκφράζει περισσότερο και γιατί;

Ο σεναριογράφος και ο σκηνοθέτης είναι ίσως οι δύο ρόλοι που με εκφράζουν περισσότερο, γιατί εκεί ξεκινά ουσιαστικά η ανάγκη μου να δημιουργήσω. Το σενάριο είναι η σκέψη και η σκηνοθεσία ο τρόπος με τον οποίο αυτή η σκέψη αποκτά μορφή. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορώ να απομονώσω εύκολα έναν ρόλο. Η παραγωγή με έχει μάθει να είμαι ρεαλιστής και η δημοσιογραφία να παρατηρώ καλύτερα τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω μου. Όλα αυτά, τελικά, επιστρέφουν στη δημιουργία.

Οι παραγωγές σου έχουν ταξιδέψει σε διεθνή φεστιβάλ. Πόσο δύσκολο είναι για έναν Έλληνα ανεξάρτητο δημιουργό να αποκτήσει διεθνή αναγνώριση;

Ο ανεξάρτητος δημιουργός συχνά πρέπει να αναλάβει πολλούς ρόλους, να βρει μόνος του λύσεις και να λειτουργήσει με περιορισμένα μέσα. Η διεθνής αναγνώριση δεν εξαρτάται μόνο από το budget. Μια αληθινή ιστορία και μια ξεκάθαρη καλλιτεχνική ταυτότητα μπορούν να ταξιδέψουν. Χρειάζεται επιμονή, σωστή στρατηγική και κυρίως να μην εγκαταλείπεις ένα έργο επειδή δεν αναγνωρίστηκε αμέσως.

Ποιο έργο της μέχρι σήμερα πορείας σου θεωρείς ότι σε αντιπροσωπεύει περισσότερο και για ποιον λόγο;

Είναι δύσκολο να επιλέξω μόνο ένα, γιατί κάθε έργο συνδέεται με μια διαφορετική περίοδο της ζωής και της δημιουργικής μου πορείας. Αν έπρεπε όμως να ξεχωρίσω ένα, θα επέλεγα το «GREECE, I’M COMING HOME – ΕΛΛΑΔΑ ΕΡΧΟΜΑΙ ΣΠΙΤΙ». Είναι ένα έργο που συνδέεται με σκέψεις και συναισθήματα τα οποία με απασχολούν βαθιά. Με αντιπροσωπεύει γιατί έχει μέσα του την ανάγκη να μιλήσω για ανθρώπους, σχέσεις και την έννοια της επιστροφής, όχι μόνο ως τόπο αλλά και ως συναίσθημα.

Ως δημοσιογράφος έχεις πάρει συνεντεύξεις από πολλούς ανθρώπους του κινηματογράφου. Πώς είναι τώρα να βρίσκεσαι εσύ στη θέση του συνεντευξιαζόμενου;

Ως δημοσιογράφος έχεις συνηθίσει να κάνεις ερωτήσεις και να προσπαθείς να καταλάβεις τον άνθρωπο απέναντί σου. Όταν βρίσκεσαι εσύ στη θέση του συνεντευξιαζόμενου, συνειδητοποιείς πόσο διαφορετικό είναι να μιλάς για τον εαυτό σου. Προσπαθώ να είμαι ειλικρινής και να μην απαντώ με τον τρόπο που θα «έγραφα» μια απάντηση ως δημοσιογράφος. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση.

Πιστεύεις ότι ο ελληνικός κινηματογράφος βρίσκεται σε μια νέα δημιουργική εποχή; Τι χρειάζεται για να κάνει το επόμενο μεγάλο βήμα;

Πιστεύω ότι υπάρχει μια νέα δημιουργική ενέργεια και αρκετοί δημιουργοί που έχουν πράγματα να πουν. Το ελληνικό σινεμά έχει ταλέντο. Αυτό που χρειάζεται, κατά τη γνώμη μου, είναι περισσότερος χώρος για διαφορετικές φωνές και περισσότερη εμπιστοσύνη σε νέους δημιουργούς. Χρειάζεται επίσης να ξεφύγουμε από την ανάγκη να αντιμετωπίζουμε κάθε έργο μόνο ως «περιεχόμενο». Ο κινηματογράφος χρειάζεται ταυτότητα, προσωπική ματιά και ουσιαστικό λόγο.

Πόσο σημαντικό είναι για έναν σκηνοθέτη να γράφει ο ίδιος τα σενάριά του; Σου δίνει μεγαλύτερη ελευθερία στην έκφραση;

Δεν θεωρώ ότι ένας σκηνοθέτης πρέπει απαραίτητα να γράφει τα σενάριά του. Υπάρχουν σπουδαίες συνεργασίες ανάμεσα σε σκηνοθέτες και σεναριογράφους. Για μένα προσωπικά, όμως, το γεγονός ότι γράφω τα σενάριά μου είναι πολύ σημαντικό. Όταν έχεις ξεκινήσει μια ιστορία από μια ιδέα και έχεις περάσει μαζί της όλη τη διαδρομή μέχρι την εικόνα, υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση. Σίγουρα μου δίνει μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης, αλλά ταυτόχρονα με υποχρεώνει να είμαι και πιο υπεύθυνος απέναντι σε αυτό που δημιουργώ.

Υπάρχει κάποιος σκηνοθέτης ή κάποια ταινία που επηρέασε καθοριστικά τη δική σου κινηματογραφική ματιά;

Δεν θα έλεγα ότι υπάρχει ένας μόνο σκηνοθέτης ή μία μόνο ταινία που καθόρισε τη ματιά μου. Πιστεύω ότι η κινηματογραφική ματιά διαμορφώνεται από πολλά διαφορετικά ερεθίσματα και από τις ίδιες τις εμπειρίες μας. Προσωπικά, με ενδιαφέρει πολύ ο κινηματογράφος που δεν προσπαθεί απλώς να εντυπωσιάσει, αλλά αφήνει κάτι στον θεατή μετά το τέλος του. 

Στις ταινίες σου ποιο στοιχείο θεωρείς ότι έχει μεγαλύτερη βαρύτητα: η εικόνα, η ερμηνεία των ηθοποιών ή το μήνυμα που μεταφέρει η ιστορία;

Η ιστορία είναι πάντα η βάση. Αν δεν υπάρχει κάτι ουσιαστικό να πεις, η εικόνα από μόνη της δεν αρκεί. Από εκεί και πέρα, η ερμηνεία και η εικόνα είναι τα εργαλεία που βοηθούν αυτή την ιστορία να φτάσει στον θεατή. Για μένα, το ιδανικό είναι να λειτουργούν όλα μαζί. Μια ταινία δεν είναι μόνο αυτό που λέει, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο σε κάνει να αισθανθείς.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετώπισες μέχρι σήμερα στην πορεία σου και τι σε δίδαξε;

Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν και παραμένει να είναι, το να συνεχίζεις όταν δεν έχεις πάντα τις συνθήκες ή τα μέσα που θα ήθελες. Ο ανεξάρτητος δημιουργός πολλές φορές πρέπει να παλέψει περισσότερο για να γίνει το αυτονόητο. Αυτό με δίδαξε να είμαι πιο υπομονετικός, πιο πρακτικός και να μην περιμένω πάντα κάποιον άλλον να έρθει να «σώσει» ένα project. Αν πιστεύεις πραγματικά σε κάτι, πρέπει να βρεις τον τρόπο να το προχωρήσεις.

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι πλατφόρμες streaming αλλάζουν τον τρόπο που βλέπουμε ταινίες. Πιστεύεις ότι επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τον κινηματογράφο;

Πιστεύω ότι οι πλατφόρμες streaming έχουν και θετική και αρνητική πλευρά. Ως δημιουργός, είναι πραγματικά όμορφο να βλέπεις ένα έργο να μπορεί να ταξιδέψει παντού και να φτάσει σε ανθρώπους που ίσως δεν θα είχαν ποτέ την ευκαιρία να το παρακολουθήσουν. Από αυτή την άποψη, οι πλατφόρμες έχουν ανοίξει σημαντικά τα όρια της διανομής.

Παράλληλα, όμως, θεωρώ ότι ο κινηματογράφος πρέπει να παραμείνει εμπειρία. Να ντύνεσαι, να πηγαίνεις σε μια σκοτεινή αίθουσα, να βλέπεις μια ταινία μαζί με άλλους ανθρώπους και να μοιράζεσαι, έστω σιωπηλά, αυτή την εμπειρία. Στο streaming μπορείς να δεις ένα έργο παντού, οποιαδήποτε στιγμή και πολλές φορές μέσα σε ένα περιβάλλον όπου καταναλώνεις συνεχώς διαφορετικό περιεχόμενο. Εκεί, ίσως, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί ένα μέρος της μοναδικότητας της κινηματογραφικής εμπειρίας.

Για μένα, λοιπόν, το ένα δεν χρειάζεται απαραίτητα να ακυρώνει το άλλο. Οι πλατφόρμες βοηθούν τις ταινίες να ταξιδεύουν, αλλά ο κινηματογράφος πρέπει να διατηρήσει την ταυτότητά του ως εμπειρία. Γιατί μια ταινία είναι και ο τρόπος, ο χώρος και η στιγμή στην οποία τη συναντάς.

Ποια συμβουλή θα έδινες σε έναν νέο άνθρωπο που θέλει να ασχοληθεί με τη σκηνοθεσία αλλά διστάζει να κάνει το πρώτο βήμα;

Να κάνει το πρώτο βήμα πριν νιώσει έτοιμος. Αν περιμένεις να έχεις τα τέλεια μέσα, τον τέλειο εξοπλισμό ή την απόλυτη βεβαιότητα, πιθανότατα δε θα ξεκινήσεις ποτέ. Να δημιουργήσει με αυτά που έχει και να μην φοβηθεί τα πρώτα του λάθη. Τα λάθη είναι μέρος της διαδρομής. Το σημαντικότερο είναι να αρχίσει να αφηγείται τις ιστορίες που πραγματικά θέλει να πει.

Υπάρχει κάποιο όνειρο ή συνεργασία που δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη και θα ήθελες πολύ να δεις να γίνεται πραγματικότητα;

Υπάρχουν αρκετά όνειρα που δεν έχουν πραγματοποιηθεί ακόμη. Θα ήθελα πολύ να κάνω μια μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή με τις συνθήκες και τον χρόνο που πραγματικά χρειάζεται μια ιστορία για να αναπτυχθεί. Επίσης, με ενδιαφέρει ιδιαίτερα μια ουσιαστική διεθνής συνεργασία. Όχι απλώς για να υπάρχει ένας διεθνής τίτλος στα credits, αλλά για να υπάρξει πραγματική δημιουργική ανταλλαγή και να μπορέσει μια ιστορία να ξεπεράσει τα σύνορα από τη στιγμή που γράφεται.

Τι μπορούμε να περιμένουμε από εσένα το επόμενο διάστημα; Ετοιμάζεις κάποια νέα ταινία ή άλλο δημιουργικό project;

Το επόμενο διάστημα συνεχίζω να δουλεύω πάνω σε δημιουργικά projects στον κινηματογράφο και τη γραφή, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται και νέες ιδέες που θέλω να πάρουν τον χρόνο τους. Δε μου αρέσει να ανακοινώνω κάτι πριν πραγματικά είναι έτοιμο να παρουσιαστεί. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι συνεχίζω να γράφω και να δημιουργώ, με αρκετά διαφορετικά projects να βρίσκονται σε εξέλιξη. Παράλληλα, η δημοσιογραφική μου δραστηριότητα και το Entertainment News Greece παραμένουν ένα σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς μου.

Αν έπρεπε να περιγράψεις τη φιλοσοφία σου για τον κινηματογράφο με μία μόνο πρόταση, ποια θα ήταν;

«Να δημιουργείς ιστορίες που δεν τελειώνουν όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα στον θεατή.» 

Χρήστο, σε ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο που μας αφιέρωσες και για την όμορφη συζήτηση που μοιράστηκες μαζί μας. Σου ευχόμαστε ολόψυχα κάθε επιτυχία, τόσο στη δημιουργική όσο και στη δημοσιογραφική σου πορεία, και να συνεχίσεις να αφηγείσαι ιστορίες που ταξιδεύουν, συγκινούν και μένουν ζωντανές στη μνήμη των θεατών.

Συνέντευξη: Νεκτάριος Μπέσης

Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου