Είναι σπουδαίο να ερχόμαστε σε επικοινωνία με ανθρώπους που με το έργο τους – και όχι μόνο με τα λόγια – προσφέρουν ουσιαστικά στην κοινωνία.

Μία από αυτές τις προσωπικότητες είναι η αγαπημένη Σοφία Ρομπόλη, γνωστή διερμηνέας Νοηματικής Γλώσσας του τηλεοπτικού σταθμού ALPHA, η οποία έχει αφιερώσει τη ζωή και το έργο της στη γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στους ακούοντες και την κοινότητα των Κωφών.

Η Σοφία μάς παραχώρησε μια συγκινητική και αποκαλυπτική συνέντευξη, όπου μιλά με ειλικρίνεια για τις δυσκολίες, τις κοινωνικές ανισότητες και τις ψυχικές προκλήσεις του επαγγέλματός της.

Μέσα από τα λόγια της αναδεικνύεται η σημασία της προσβασιμότητας, αλλά και η δύναμη που έχει ο άνθρωπος όταν επιλέγει να υπηρετεί με σεβασμό και συνέπεια τον συνάνθρωπό του.

Η συνέντευξη είναι διαθέσιμη και σε ηχητική μορφή, ενώ παρακάτω μπορείτε να τη διαβάσετε ολόκληρη απομαγνητοφωνημένη.

Στο τέλος της ημέρας, αυτό που μένει είναι η συγκίνηση και η βαθιά εκτίμηση για ανθρώπους όπως η Σοφία Ρομπόλη – που αποδεικνύουν ότι η επικοινωνία δεν είναι μόνο ζήτημα ήχου, αλλά κυρίως καρδιάς.

Την ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο και τον λόγο της, και ευχόμαστε κάποια στιγμή να μη χρειάζεται να γίνονται τέτοιες συζητήσεις γιατί η κοινωνία μας θα έχει φτάσει εκεί που πρέπει: σε μια ισότιμη και δίκαιη πραγματικότητα για όλους, χωρίς διακρίσεις, χωρίς εμπόδια.

Απομαγνητοφωνημένη Συνέντευξη

ΕΡΩΤΗΣΗ (Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργοπούλου) :

Σήμερα έχουμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε τη γνωστή δημοσιογράφο νοηματικής του ALPHA NEWS, την κυρία Σοφία Ρομπόλη.
Γεια σου Σοφία μου, χαίρομαι που τα λέμε.
Πες μας λίγα λόγια για τις ρίζες σου, για τις σπουδές σου. Ποια είσαι ως άνθρωπος και όχι ως δημόσιο πρόσωπο, που ήδη σε ξέρουμε. Μίλησέ μας για την ανθρώπινη πλευρά σου.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ (Σοφία Ρομπόλη) :

Είμαι λοιπόν η Σοφία Ρομπόλη του Ιωάννη, γιατί είμαστε και τρεις.
Είμαι από μια οικογένεια ανθρώπων που μεγάλωσαν στην Καισαριανή.
Και εγώ μεγάλωσα στην Καισαριανή, τρίτη γενιά προσφύγων από τη Σμύρνη.
Ο παππούς μου είχε έρθει από τη Σμύρνη, ο πατέρας μου συνέχισε εκεί και εγώ μένω ακόμα εκεί.

Οι σπουδές μου έγιναν πρώτα απ’ όλα στην Ψυχολογία. Έχω πτυχίο Ψυχολογίας, εκπαίδευση στη Συστημική Θεραπεία και στις Ομάδες Συστημικής και Γονεϊκής Θεραπείας.

Σαν άνθρωπος είμαι ένας άνθρωπος που έχω πάρα πολλά νεύρα, πολλές φορές, ειδικά όταν προσπαθώ να πω το αυτονόητο και δεν γίνεται αντιληπτό. Ειδικά σε σχέση με την προσβασιμότητα. Δηλαδή, πηγαίνοντας σε ένα νοσοκομείο, όταν δεν μπορεί ο άλλος να καταλάβει ότι ο κωφός δεν μπορεί μόνος του να κλείσει ραντεβού, να πάρει τηλέφωνο το 1535 – ναι, με εξοργίζει. Όμως έχω μάθει πλέον, εδώ και πολύ καιρό, να ελέγχω αυτά τα νεύρα.

Η επόμενη ανθρώπινη πλευρά μου είναι ότι είμαι ένας άνθρωπος που κατά κύριο λόγο τρέχω από το πρωί μέχρι το βράδυ. Μου αρέσει αυτή η ενέργεια, και θεωρώ ότι όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να προσφέρει στον διπλανό του, δεν μπορεί να τρέξει να βοηθήσει για οτιδήποτε, είναι ένας άνθρωπος ο οποίος απλά είναι κλεισμένος μέσα σε ένα καβούκι δικό του και δυστυχώς δεν έχει επικοινωνία με κανέναν.

Πιστεύω ακράδαντα στη συνέργεια, σε συνεργασίες δηλαδή που δημιουργούν μεγάλες παρέες και ομάδες. Από αυτό παίρνω πολύ μεγάλη αγάπη. Παίρνω πολύ μεγάλη αγάπη από τα παιδιά, δεδομένου ότι δεν έχω δική μου οικογένεια.
Παίρνω επίσης τεράστια αγάπη από την κοινότητα των κωφών, από τους ηλικιωμένους, από την τρίτη ηλικία – ανθρώπους στους οποίους μπορείς να είσαι μια γέφυρα επικοινωνίας στην πιο δύσκολη στιγμή τους, τη στιγμή που πρέπει να αντιμετωπίσουν μια ασθένεια.

Εκτός από τις ειδήσεις που με βλέπετε, κάνω κυρίως ιατρική διερμηνεία, αλλά και διερμηνεία στα δικαστήρια και στα αστυνομικά τμήματα.
Hardcore διερμηνείες, δηλαδή. Ή αλλιώς, διερμηνείες κοινότητας – διερμηνείες στον δρόμο.

Πιστεύω πάρα πολύ σε αυτές τις διερμηνείες.
Θεωρώ ότι σε κάνουν πλουσιότερο ως διερμηνέα, αλλά και ως άνθρωπο. Γιατί εκείνη τη στιγμή, τη στιγμή της απόλυτης ανάγκης του άλλου, γίνεσαι γέφυρα επικοινωνίας. Και με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διεκδικήσει επάξια τα δικαιώματά του ως άνθρωπος.

Έτσι, μέσα σε αυτήν την ανθρώπινη πλευρά, είναι και το γεγονός ότι μπορεί να με δείτε να ουρλιάζω μέσα σε ένα νοσοκομείο το πρωί ή σε ένα αστυνομικό τμήμα, διεκδικώντας πάντα καλύτερη προσβασιμότητα.

Η ανθρώπινη πλευρά μου κρύβει επίσης πολλή κίνηση. Νομίζω ότι είμαι συνέχεια σε κίνηση. Είμαι υπερκινητική. Αυτό σημαίνει ότι τουλάχιστον μία φορά τη μέρα πρέπει να πάω στο κολυμβητήριο για να φύγει η ενέργεια και η ένταση. Είναι η μεγάλη μου αγάπη η θάλασσα, αλλά λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων η θάλασσα δυστυχώς πέφτει λίγο μακριά, οπότε το κολυμβητήριο είναι η παρηγοριά μου.

Μου αρέσει πάρα πολύ η άθληση – γιόγκα, πιλάτες, περπάτημα, τρέξιμο. Ασχολούμαι με όλα αυτά πολύ.

Ξέρω πως μπορεί να δείχνω «αυστηρή». Προσπαθώ να είμαι πολύ ευγενής – δεν μου βγαίνει πάντα. Άρα, πολλοί άνθρωποι μπορεί να με βλέπουν ως σκληρή. Δεν είμαι. Είμαι περισσότερο ευαισθητοποιημένη.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση όταν μεταδίδεις ζωντανά την επικαιρότητα στη νοηματική γλώσσα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Ο ρόλος του διερμηνέα στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα στις ειδήσεις ξεκίνησε το 1997. Τότε, η Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος πίεσε πάρα πολύ για να περάσει ο νόμος που όριζε να υπάρχει τουλάχιστον ένα μονόλεπτο δελτίο στην Ελληνική Νοηματική.

Φαντάσου, ήταν μονόλεπτο μαζί με το σήμα έναρξης και λήξης, δηλαδή ούτε 50 δευτερόλεπτα καθαρής ενημέρωσης. Λέγαμε μόνο τίτλους.
Πάντα θεωρούσα ότι αυτό είναι ένα τίποτα για την ενημέρωση. Γιατί, για μένα, η ενημέρωση σημαίνει γνώση για τον κωφό.

Εμείς έχουμε πληροφόρηση από παντού – ραδιόφωνο, τηλεόραση, social media. Οι κωφοί, όμως, για χρόνια είχαν άνιση πρόσβαση. Γι’ αυτό πάλευα χρόνια να εξηγήσω πόσο σημαντικό είναι αυτό το μικρό παράθυρο – γιατί είναι κυριολεκτικά ένα παράθυρο στη γνώση. Με τον καιρό, το δελτίο έγινε πέντε λεπτά, μετά επτά – και έτσι παραμένει μέχρι σήμερα, εκ του νόμου.

Αλλά, κατόπιν δικών μου πιέσεων και με τη στήριξη των αρχισυντακτών μου και των διευθυντών, καταφέραμε το μεγάλο βήμα:
Το μεσημεριανό και το κεντρικό δελτίο του ALPHA να μεταδίδονται ταυτόχρονα και στη νοηματική, ζωντανά. Έτσι, οι ακούοντες βλέπουν τι σημαίνει πραγματική προσβασιμότητα. Ο ALPHA ήταν ο πρώτος σταθμός που το έκανε αυτό. Και θέλω να τον ευχαριστήσω που με άκουσε και κατάλαβε την ανάγκη. Ακόμα και αυτό το μικρό παράθυρο είναι ανεκτίμητο για την κοινότητα των κωφών.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Πόσο απαιτητικός είναι ο ρόλος του διερμηνέα στις ειδήσεις;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Είναι εξαιρετικά δύσκολος. Πολλοί νομίζουν ότι τελειώνεις μια σχολή νοηματικής και μπαίνεις κατευθείαν στο δελτίο. Δεν ισχύει. Οι χρόνοι είναι ασφυκτικοί. Το συντακτικό πρέπει να είναι απόλυτα σωστό, η σκέψη γρήγορη. Πρέπει να έχεις μελετήσει πολιτική, να ακούς όλη μέρα ρεπορτάζ, να έχεις διαρκώς επίγνωση των εξελίξεων.

Αν, για παράδειγμα, δεν ξέρεις ότι υπήρχε αντιπαράθεση Άδωνη – Πολάκη στο Twitter, και ακούσεις ένα απόσπασμα στον αέρα, δεν θα βγάλεις κανένα νόημα. Η νοηματική δεν είναι μετάφραση λέξη-λέξη. Έχει δικό της συντακτικό, γραμματική, ιδιωματισμούς. Αν δεν τους γνωρίζεις, δεν μπορείς να αποδώσεις το μήνυμα σωστά.

Πρέπει να κρατάς την προσοχή του κωφού με έκφραση, με καθαρή δομή, με ακριβή τοποθέτηση στο χώρο. Για παράδειγμα, αν περιγράφεις τροχαίο, πρέπει να δείξεις από ποια κατεύθυνση ήρθαν τα αυτοκίνητα, πού συγκρούστηκαν, τι συνέβη. Και όλα αυτά σε πραγματικό χρόνο, ενώ δίπλα σου προβάλλονται εικόνες και κάρτες που ο θεατής δεν προλαβαίνει να διαβάσει. Είναι ζωντανή μετάφραση σκέψης.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Υπάρχουν στιγμές που σε έχουν συγκλονίσει;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Πάρα πολλές. Συγκινούμαι εύκολα, ειδικά με τραγικές ειδήσεις. Η υπόθεση της Κυριακής Γρίβα με στοίχειωσε για πολλές μέρες. Το ίδιο και η Καρολάιν. Αλλά το πιο δύσκολο απ’ όλα ήταν το έγκλημα στα Τέμπη. Ήμουν τέσσερις ώρες στον αέρα. Η σωματική και ψυχική κούραση ήταν απερίγραπτη. Έπρεπε να κρατήσω την ψυχραιμία μου, να είμαι ουδέτερη, να αποδώσω την τραγωδία χωρίς να σπάσω.

Το ίδιο και με το Μάτι. Θυμάμαι τον συνάδελφο Κουβέλη να περιγράφει τους απανθρακωμένους στα αυτοκίνητα. Και προσπαθούσαμε να μην προκαλέσουμε πανικό στους τηλεθεατές.

Είναι τρομερά ψυχοφθόρο. Όμως, όταν καταφέρνεις να κρατήσεις την ισορροπία, να μεταδώσεις την είδηση ισότιμα για όλους, νιώθεις βαθιά ικανοποίηση.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Πώς διασφαλίζετε ότι μεταφέρετε όχι μόνο τις λέξεις, αλλά και το συναίσθημα ή τον τόνο του ρεπορτάζ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Σε κάθε διερμηνεία πρέπει να γίνεται αυτό, όχι μόνο στη διερμηνεία στην τηλεόραση. Κάθε φορά διερμηνεύουμε τον τόνο, την έκφραση και τον τρόπο, ανάλογα με το αν είναι γρήγορα, αγχωτικό ή όχι, μέσω της έκφρασης του προσώπου.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να αποδώσουμε καλύτερα και την είδηση, αλλά και για παράδειγμα έναν γιατρό. Ο γιατρός θα πει κάτι: ότι πάει καλά ή ότι είναι τα τελευταία του ασθενούς, ότι δεν πάει καλά. Αυτό γίνεται πάντα μέσω της έκφρασης του προσώπου και μέσω της ταχύτητας των νοημάτων.

Δηλαδή βλέπει κάποιος, μιλάει πιο αργά, κάποιος πιο γρήγορα. Εγώ βέβαια, μετά από τόσα χρόνια, από την έκταση της φωνής τους καταλαβαίνω και χρωματίζω τα νοήματά μου. Τους γνωρίζω και καταλαβαίνω πολύ καλά τι ακούω στα αυτιά μου, όσον αφορά τους παρουσιαστές εννοώ.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι τα άτομα με προβλήματα ακοής δεν έχουν ισότιμη ενημέρωση, γιατί δεν υπάρχει πλουραλισμός. Τι ισχύει στην πραγματικότητα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Στην ενημέρωση μόνο υπάρχει από τον ΑΛΦΑ, που έχουμε όλα τα δελτία – το μεσημεριανό, το απογευματινό και το κεντρικό – ταυτόχρονα στη νοηματική γλώσσα. Όλες οι ενημερωτικές εκπομπές, όπως οι «Πρωταγωνιστές» και η «Αυτοψία», διερμηνεύονται.

Στο WebTV όμως δεν υπάρχει ανταγωνισμός. Δηλαδή τώρα άρχισε η ΕΡΤ στο ERT News να κάνει τα δελτία της προσβάσιμα, αλλά όχι τις ενημερωτικές εκπομπές. Επίσης, τα υπόλοιπα ιδιωτικά κανάλια αρκούνται να μένουν μόνο στο γράμμα του νόμου, που λέει «επτά λεπτά την ημέρα ένα δελτίο».

Αυτό σημαίνει ότι ένας κωφός δεν βλέπει πρωινή εκπομπή, δεν βλέπει κάποιες βραδινές ενημερωτικές εκπομπές ή talk show. Δεν βλέπει ενδεχομένως ούτε σειρές, γιατί είναι λίγοι οι σταθμοί που παρέχουν υποτιτλισμό. Επομένως, η ισοτιμία στην τηλεόραση είναι κάτι πολύ σχετικό.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Η συνεχής επαφή με δύσκολες ειδήσεις μπορεί να επηρεάσει ψυχολογικά έναν διερμηνέα ή έναν δημοσιογράφο. Πώς προστατεύετε την ψυχική σας υγεία;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Ένας δημοσιογράφος ή ένας διερμηνέας – ακόμη καλύτερα, ένας διερμηνέας–δημοσιογράφος – φυσικά και επηρεάζεται πάρα πολύ από τις ειδήσεις που λέει. Εγώ, τουλάχιστον προσωπικά, αν με ρωτάς, ναι. Δεν θα ’πρεπε, ίσως θα ’πρεπε να ήταν κάποιος πιο ψυχρός. Όμως όταν πενήντα επτά νέα παιδιά καίγονται, όταν ακούς ουρλιαχτά και πρέπει να αποτυπώσεις σε νόημα αυτή την ένταση της φωνής, περνάει σίγουρα από μέσα σου. Είσαι άνθρωπος.

Όταν ακούς ουρλιαχτά στο Μάτι, τότε που φεύγανε με τα βαρκάκια γιατί καιγόντουσαν και φώναζαν «καίγομαι, καίγομαι», έπρεπε κάπως όλο αυτό να το μεταφέρεις. Βλέπεις την ένταση της φωνής, τη μεταφέρεις, κι έτσι, μόνο και μόνο από την έκφραση, περνάει στο σώμα. Και αυτό, σίγουρα, περνάει και στην ψυχή.

Όμως αυτό δεν συμβαίνει μόνο στις ειδήσεις. Συμβαίνει και στα νοσοκομεία. Πρέπει να πεις στον άλλον ότι πέθανε ο άντρας του – ότι είναι 36 χρονών και μόλις άρχιζε η ζωή του και τώρα τον χάνει. Ή όταν πρέπει να πεις: «Έχετε καρκίνο και έχετε πολύ λίγο χρόνο ζωής». Αυτό σε επηρεάζει ψυχολογικά, σαφέστατα.

Εγώ προσωπικά έχω εποπτεία. Προσωπική εποπτεία, δεδομένου ότι είμαι και ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια. Και για αυτόν τον λόγο έχω και εποπτικό background πίσω μου, το οποίο μου δίνει feedback και με οδηγεί κάπως στο να μην παθαίνω burnout.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι που παρακολουθούν δελτία στη νοηματική γλώσσα βιώνουν διαφορετικά την ενημέρωση; Τι ρόλο παίζει η ενσυναίσθηση στην άσκηση τόσο του επαγγέλματος του ψυχολόγου όσο και του διερμηνέα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Οι άνθρωποι που παρακολουθούν τη νοηματική χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Οι ακούοντες, που παρακολουθούν τη νοηματική και δεν έχουν κανένα όφελος γιατί δεν γνωρίζουν, αποκτούν ενσυναίσθηση βλέποντας απλά και μόνο το παράθυρο. Γιατί αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν γύρω μας και αυτά τα άτομα. Και οι κωφοί, που μέχρι τώρα ήταν μια κοινότητα κρυμμένη σχεδόν και δεν ήταν εμφανής – γιατί είναι μια «κρυφή» αναπηρία. Αυτή πρέπει να εμφανιστεί κάπως. Έτσι, αυτό είναι ένα μέσο, ένα παράθυρο στη γνώση.

Είναι γνώση αυτό το παράθυρο – και για τους κωφούς, που πλέον μαθαίνουν κάποια πράγματα μέσω της τηλεόρασης, όπως σας είπα, αλλά και για τους ακούοντες, που αρχίζουν να μαθαίνουν ποιοι άνθρωποι υπάρχουν δίπλα τους και τι διαφορετικές ποιότητες επικοινωνίας μπορούν να ασκήσουν.

Πολλά παιδιά έχουν έρθει μετά από αυτό το παράθυρο και μου έχουν πει: «Θέλω να μάθω νοηματική, γιατί σας είδα· γιατί ήταν ο θείος μου· γιατί τελικά δεν είναι ταμπού».

Οπότε ναι, η ενσυναίσθηση καλλιεργείται. Ένας ψυχολόγος χρειάζεται συναίσθηση για να μπορέσει να συναισθανθεί τον κόσμο, τον πόνο που του καταθέτει ο άλλος. Είναι πάρα πολύ βασικό skill που πρέπει να έχει. Και το ίδιο χρειάζεται και ένας διερμηνέας. Γιατί απέναντί του έχει έναν άνθρωπο που πολλές φορές έχει πάρα πολλά νεύρα, επειδή δεν έχει μπορέσει να επικοινωνήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή. Μπορεί να έχει απέναντί του έναν ευαίσθητο άνθρωπο που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τον θάνατο. Μπορεί να έχει έναν άνθρωπο με ψυχολογικά προβλήματα.

Οπότε, ένας διερμηνέας πρέπει να έχει τη συναίσθηση να καταλάβει πόσο καταπιεσμένος ήταν αυτός ο άνθρωπος που έχει απέναντί του τόσα χρόνια. Πόσο σε σίγαση ήταν η εσωτερική του φωνή. Και τώρα τον καλεί να την βγάλει προς τα έξω. Αυτό δεν είναι πάντα εύκολο – ούτε πάντα ωραίος ο τρόπος που γίνεται. Γιατί ό,τι μένει για χρόνια σε σίγαση, όταν εκδηλωθεί, συχνά βγαίνει με βία.

Είναι ένας δύσκολος ρόλος. Χρειάζονται πολλά skills, όπως μετριοπάθεια και υπομονή. Χρειάζονται, φυσικά, και επιστημονικές δυνατότητες για να το κάνεις αυτό. Πρέπει να είσαι πολύ καλά εκπαιδευμένος, να αντιμετωπίζεις και τις δύο κοινότητες. Γιατί είσαι κάπου στη μέση – και ούτε οι ακούοντες γνωρίζουν καλά την κοινότητα των κωφών, ούτε οι κωφοί γνωρίζουν επαρκώς την κοινότητα των ακουόντων και πώς χρησιμοποιούμε εμείς τον λόγο.

Άρα μπορεί να υπάρξουν παρεξηγήσεις ανά πάσα στιγμή. Για να μην γίνουν αυτές, πρέπει να γνωρίζεις πολύ καλά και τις δύο γλώσσες, έτσι ώστε να μεταφέρεις σωστά τους ιδιωματισμούς του καθενός μέσα στην κουλτούρα και τη φιλοσοφία της άλλης γλώσσας.

Αυτό απαιτεί συνεχή ισορροπία, που προκαλεί πίεση. Όμως, αυτή η «γέφυρα» είναι και γέφυρα προς την ενημέρωση και των δύο κοινοτήτων.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Έχετε βιώσει ποτέ μια στιγμή όπου νιώσατε ότι, μέσα από τη δουλειά σας, συμβάλατε πραγματικά σε μια κοινωνική αλλαγή;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Ναι, το βιώνω καθημερινά, νομίζω. Στο παρελθόν, για παράδειγμα, πολλοί είχαν μια εντελώς λανθασμένη εικόνα και νόμιζαν ότι κι εγώ είμαι κωφή. Μου μιλούσαν με νεύματα στον δρόμο. Προσπαθούσα να τους εξηγήσω ότι ένας διερμηνέας πρέπει να ακούει, για να μπορεί να είναι διερμηνέας και να κάνει ταυτόχρονα δελτίο ειδήσεων.

Πάρα πολλές φορές οι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί η κοινωνική κατασκευή επιβάλλει, για παράδειγμα, ότι ο κωφός «δεν πρέπει» να πηγαίνει στα δικαστήρια, επειδή θεωρείται ένας ανάπηρος, καημένος. Αυτό είναι μια κοινωνική κατασκευή. Και φυσικά πηγαίνει στα δικαστήρια – και μπορεί να κάνει και παραβάσεις, και να έχει δικαιώματα και υποχρεώσεις, όπως όλοι. Επομένως, στο αστυνομικό τμήμα ή στο δικαστήριο, πρέπει συνεχώς να εκπαιδεύεις τον κόσμο, να του θυμίζεις ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι καθολικά μέλη της κοινωνίας.

Νομίζω ότι σιγά σιγά οι άνθρωποι άρχισαν να βλέπουν καλύτερα μια «αόρατη» αναπηρία.
Αυτό συνέβη μέσα από την εκπαίδευση, μέσα από τη συνεχή επαφή.

Θυμάμαι, για παράδειγμα, όταν μας έβλεπαν να πηγαίνουμε όλοι μαζί σε ένα κλαμπ. Οι ακούοντες απορούσαν: «Μα οι κωφοί χορεύουν;». Και μόνο αυτό λειτουργούσε ως εκπαίδευση για τους γύρω. Το ίδιο και με το Θέατρο Κωφών Ελλάδος, όπου συμμετείχα για 25 χρόνια. Εκεί οι ακούοντες έβλεπαν κάτι που δεν είχαν φανταστεί: ότι οι κωφοί παίζουν θέατρο, εκφράζονται, επικοινωνούν.

Ακόμα και στα νοσοκομεία, πολλοί αδυνατούν να κατανοήσουν πως ένας κωφός δεν μπορεί απλώς να πάρει τηλέφωνο για να κλείσει ραντεβού.
Και πρέπει να τους το εξηγείς ξανά και ξανά, μέχρι να κατανοήσουν τη διαφορετική πραγματικότητα.

Τελευταία, κάνω και παρουσιάσεις σε σχολεία, ώστε τα παιδιά να ευαισθητοποιηθούν περισσότερο για το τι σημαίνει κώφωση και τι ακριβώς κάνουμε εμείς στη δουλειά μας. Από εκεί γεννιέται μια νέα συνείδηση. Ένας νέος δρόμος. Μια μικρή κοινωνική αλλαγή.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Πόσο δύσκολο είναι να συνδυάζετε τον επαγγελματισμό του δημοσιογράφου με την ευαισθησία που απαιτεί ο ρόλος του διερμηνέα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα. Και ο δημοσιογράφος και ο διερμηνέας πρέπει να είναι ουδέτεροι, αμερόληπτοι. Σε αυτό το σημείο τα δύο επαγγέλματα ταυτίζονται απόλυτα.

Η ευαισθησία είναι κάτι που πρέπει να μένει μέσα σου και να το κρατάς. Δεν πρέπει να τη δείχνεις, ούτε στη μία ούτε στην άλλη περίπτωση.
Υπάρχουν δημοσιογράφοι ευαίσθητοι και άλλοι που δεν είναι. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τους διερμηνείς όπως και για όλους τους ανθρώπους.

Επομένως, είναι το ίδιο: χρειάζεται εσωτερική ισορροπία, ψυχραιμία και αυτοέλεγχο.

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Και για το τέλος, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στα νέα παιδιά που ονειρεύονται να ακολουθήσουν το ίδιο μονοπάτι;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Να πω ότι δεν είναι εύκολο το μονοπάτι. Σίγουρα εμείς, οι πιο παλιοί, ανοίξαμε έναν δρόμο συμπερίληψης και ορατότητας, αλλά το μονοπάτι αυτό δεν είναι εύκολο. Δεν είναι μόνο η τηλεόραση, δεν είναι τα φώτα – αυτό θέλω να τους πω.

Είναι το βράδυ, η νύχτα στο αυτόφωρο, είναι η νύχτα στο νοσοκομείο, τα επείγοντα, οι πολλές ώρες δουλειάς να περιμένεις εκεί. Και στην ουσία, εάν δεν πληρωθεί κάποιος από την τηλεόραση, μόνιμη θέση διερμηνέων αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πουθενά, καθότι δεν είναι ακόμα ισότιμα αναγνωρισμένο επάγγελμα.

Οργανική θέση διερμηνέων δεν υπάρχει – ούτε στο νοσοκομείο, ούτε στο ΕΚΑΒ, ούτε στο αστυνομικό τμήμα. Στο δικαστήριο πρέπει να σε φωνάξουν και να πας. Φυσικά πληρώνεις φόρους και ΦΠΑ κάθε τόσο, αλλά είναι πάρα πολύ δύσκολο ως ελεύθερο επάγγελμα να το στηρίξεις αυτό.

Οπότε θα πρέπει να οπλιστούν με πάρα, πάρα πολύ μεγάλη υπομονή και επιμονή για να τα καταφέρουν.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ:

Και κάπου εδώ αυτή η όμορφη συνέντευξη έφτασε στο τέλος της.

Η αγαπημένη μας δημοσιογράφος νοηματικής γλώσσας, Σοφία Ρομπόλη, μας μίλησε με ειλικρίνεια, σεβασμό και αγάπη για το έργο της, αποδεικνύοντας πως πίσω από κάθε κίνηση των χεριών της υπάρχει ψυχή, δύναμη και ουσιαστική προσφορά στην κοινωνία.

Την ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο της – γνωρίζουμε πως είναι πολύτιμος, αλλά και για τη βαθιά συζήτηση που μοιράστηκε μαζί μας, δίνοντάς μας την ευκαιρία να κατανοήσουμε πόσο δύσκολο και ταυτόχρονα σημαντικό είναι το έργο της.

Δεν είναι μόνο φώτα, δημοσιότητα και τηλεόραση. Είναι κούραση, υπομονή, συγκίνηση και πάνω απ’ όλα, πολλή αγάπη.

Την ευχαριστούμε που τη γνωρίσαμε και ως άνθρωπο – αληθινή, μαχητική, γεμάτη ψυχή.
Και της ευχόμαστε να συνεχίσει να φωτίζει με το έργο της και να αποτελεί γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα σε δύο κόσμους, με τον ίδιο σεβασμό και πάθος που τη χαρακτηρίζουν.

ΣΟΦΙΑ ΡΟΜΠΟΛΗ:

Εγώ σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία. Μέσα από τέτοιες μικρές κουβέντες μπορούμε πραγματικά να κάνουμε το επάγγελμά μας λίγο πιο γνωστό, την κοινότητα των κωφών λίγο πιο ορατή, για να μπορέσουν να έρθουν και άλλοι κοντά μας. Σας ευχαριστώ.

Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργόπουλου

Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου