Στο EMVP News είμαστε περήφανοι να φιλοξενούμε ανθρώπους που δεν περιορίζονται σε τίτλους και θέσεις, αλλά συνεισφέρουν έμπρακτα στο καλό της κοινωνίας. Σήμερα έχουμε τη χαρά και την τιμή να παρουσιάζουμε τον Κυριάκο Κώτσογλου, Μηχανικό Παραγωγής & Διοίκησης, κάτοχο MSc και PhD, και Αντιπεριφερειάρχη Τουρισμού & e-Gov της Περιφέρειας Κρήτης – έναν άνθρωπο που έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα τόσο στη δημόσια διοίκηση όσο και στη στρατηγική τουριστικής ανάπτυξης του νησιού.
Πέρα από τη θεσμική του ιδιότητα, μέσα από τα λόγια του γνωρίζουμε έναν άνθρωπο με καθαρό όραμα, βαθιά αγάπη για την Κρήτη και ακλόνητη πίστη στη σημασία της σωστής οργάνωσης, της αειφορίας και της ουσιαστικής προσφοράς στον τόπο του.
Ποιες πτυχές της τουριστικής στρατηγικής της Κρήτης θεωρείτε πως παραμένουν “ανεκμετάλλευτες” και ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για την ανάπτυξή τους την επόμενη πενταετία;
Το όραμα της Περιφέρειας Κρήτης, όπως ακριβώς περιγράφεται στο Στρατηγικό μας σχεδιασμό, είναι επακριβώς διατυπωμένο ως εξής: «Οραματιζόμαστε ο Κρητικός Τουρισμός να διαχέεται αρμονικά στο «Χώρο», το Βορρά, το Νότο και την Ενδοχώρα του, το «Χρόνο», ως ένας προορισμό τεσσάρων (4) εποχών και τον «Τρόπο», εξαντλώντας όλη τη θεματική αρχιτεκτονική του, παρέχοντας εμπειρία πέρα από την προσδοκία στον επισκέπτη, επιτυγχάνοντας την αειφορία και τη βιωσιμότητά του, προφυλάσσοντας έτσι την αυθεντικότητα του, η οποία «συνδέεται» με την ανθεκτικότητα του προορισμού, σε κάθε κίνδυνο!». Με βάση τα παραπάνω, αντιλαμβάνεσθε ότι το όραμά μας περιλαμβάνει μια σειρά θεματικές ενότητες, μια αρχιτεκτονική τουρισμού, μέσα στην οποία μπορείτε να δείτε τις πτυχές που έχουν υπέρ-αναπτυχθεί και εκείνες που θέλουμε να αναπτύξουμε. Η ποικιλόμορφη Κρήτη, η Κρήτη που μπορεί να σε «παρασύρει στις ιστορίες της», είναι μια βασική πτυχή της Στρατηγικής μας και το μεγάλο μας πλεονέκτημα ως προορισμός, αφού η Κρήτη είναι «όλα σε ένα μέρος». Όλο το Στρατηγικό μας σχέδιο θα το βρείτε στην Ιστοσελίδα μας Crete.gov.gr στο πεδίο Στρατηγικός Σχεδιασμός Τουρισμού, 2024-2028.
Η τουριστική εμπειρία δεν αφορά μόνο ξενοδοχειακές υποδομές αλλά και τη συνολική ποιότητα ζωής των ντόπιων.
Πώς επιδιώκετε να ισορροπήσετε την τουριστική ανάπτυξη με την καθημερινότητα των Κρητικών;
Έχετε απόλυτο δίκιο. Τουρισμός δεν είναι μόνο οι επισκέπτες, είναι και οι ντόπιοι. Η βιωσιμότητα ενός προορισμού, είναι εκείνη η διάσταση που ικανοποιεί το σήμερα και τη ζήτησή του, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο το αύριο του προορισμού και των μονίμων κατοίκων του. Όλο αυτό, δεν είναι μόνο υπόθεση της Περιφέρειας, είναι της Πολιτείας και μόνο «από πάνω προς τα κάτω» μπορεί να θεσμοθετήσει αποτελεσματικά.
Χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, χωρίς το Ειδικό Χωροταξικό του Τουρισμού, χωρίς τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, πώς θα ισορροπήσει όλη η οικοδομική ανάπτυξη που παρατηρείται; Χωρίς την απόλυτη προστασία των τοπωνυμίων και των οικοσυστημάτων της Κρήτης, πώς μπορεί
να διατηρηθεί η φυσική ομορφιά και τα επόμενα χρόνια; Χωρίς μια ουσιαστική παρέμβαση στο θέμα της βραχυχρόνιας ρύθμισης, πώς θέλουμε να ρυθμιστεί το οικιστικό ζήτημα των πόλεων μας; Θα μπορούσα να μιλήσω για τη διαχείριση των υδάτων, την προσβασιμότητα, τους βιολογικούς, αλλά εδώ δεν μπαίνει θέμα ενός, μπαίνει θέμα ομάδας. Δεν μπορεί να νομοθετήσει η Περιφέρεια Κρήτης και πάνω από όλα η Πολιτεία και η Πολιτεία δεν έχει στρατηγικό σχεδιασμό για όλα αυτά. Εμείς, ως Περιφέρεια, θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε τις θεματικές μορφές τουρισμού, την ενδοχώρα και το Νότο, ώστε να «ανακουφιστεί» ο Βορράς και να μείνει όσο γίνεται αειφόρος, εξασφαλίζοντας βιωσιμότητα όσο γίνεται για τις επόμενες γενιές και περιμένοντας την Πολιτεία να δώσει το δικό της στρατηγικό της σχέδιο, κάτω από το οποίο και εμείς θα «κουμπώσουμε» τη δική μας πολιτική. Χωρίς εθνική στρατηγική, όλες οι τοπικές προσπάθειες θα έχουν «εν μέρει» αποτέλεσμα.
Πολλοί μιλούν για “υπερτουρισμό”. Ποια συγκεκριμένα δεδομένα παρακολουθεί η Περιφέρεια για να διασφαλίσει ότι η Κρήτη δεν θα ξεπεράσει το όριο αντοχής της;
Είναι ένα θέμα που απαιτεί προσοχή και μέτρα, συνείδηση και διαδικασίες μαζί. Η Κρήτη δεν είναι υπέρ-τουριστική. Φέτος θα φτάσει τα 7.000.000 επισκέπτες, μαζί με την Κρουαζιέρα, τις πτήσεις εσωτερικού που «κουβαλάνε» ξένους επισκέπτες σε μεγάλο βαθμό, αλλά και τους επισκέπτες που κάνουν hoping με τα πλοία από τα νησιά του Αιγαίου, τη στιγμή που η Μαγιόρκα είναι το 1/3 της Κρήτης σε έκταση και έχει 15.000.000 επισκέπτες. Η Κρήτη όμως εμφανίζει πολύ μεγάλη συγκέντρωση σε μια ντουζίνα ειδικά σημεία ομορφιάς, θρυλικές παραλίες, φαράγγια, διάφορα σημεία ενδιαφέροντος αλλά και αστικούς ιστούς, δίνοντας εκεί, σε κάποιες χρονικές στιγμές της σεζόν, σημάδια υπέρ-τουρισμού. Παρακολουθούμε τις ροές και την ικανοποίηση των επισκεπτών και βλέπουμε ξεκάθαρα ότι εκεί που η εμπειρία ήταν κατώτερη της προσδοκίας ο επισκέπτης δεν θέλει να ξαναπάει, ενώ το αντίθετο συμβαίνει όπου η επίσκεψη ήταν αειφόρα και αυθεντική και κατά συνέπεια η εμπειρία ξεπέρασε την προσδοκία. Δείτε στα παρακάτω αποτελέσματα και ειδικά τη διαφορά ανάμεσα σε Μπάλο και Φαράγγι της Σαμαριάς.
Η Περιφέρεια Κρήτης προχώρησε σε μια κοινή προγραμματική σύμβαση με τον ΟΦΥΠΕΚΑ και την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, με μια σειρά μέτρων για την προστασία των οικοτόπων του Μπάλου, των Φαλασάρνων και του Ελαφονησίου. Απομένει η υλοποίηση της προγραμματικής αλλά θα πρέπει να γίνει το ίδιο για το σύνολο των απειλούμενων οικοσυστημάτων, από το Κουρταλιώτικο Φαράγγι μέχρι τη Χρυσή και από το Βάι μέχρι την Πρέβελη. Τα μέρη αυτά δεν είναι τα μόνα στην Κρήτη, ωστόσο συμμετέχουν με βαρύ ποσοστό στην σύνθεση του Brand Name της Κρήτης και ο χαρακτηρισμός τους ως υπέρ-τουριστικά, θα επιφέρει αρνητικές συνέπειες σε όλο τον προορισμό, όπως έχει γίνει και στην Σαντορίνη με την Οία και το Ημεροβίγλι… Αν τα βαριά τοπωνύμια μας προστατευτούν, η Κρήτη έχει μεγάλη δυναμική. Στο υπόλοιπό της έχει τεράστιο απόθεμα αξιοποίησης ώστε να μην ξεπερνάει τη φέρουσα ικανότητά της. Σωστές υποδομές, μέγιστος αριθμός επισκεπτών και σωστή διαχείριση, είναι οι λύσεις…
Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση συχνά σκοντάφτει στην πολυπλοκότητα του δημοσίου. Ποιο είναι ένα εμπόδιο που συναντάτε καθημερινά και πώς το αντιμετωπίζετε πρακτικά;
Η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση, εκείνο που η παγκόσμια ορολογία αποκαλεί e-governance, είναι ένας τρόπος για να έρθει πιο κοντά ο Πολίτης, ο Δημόσιος Λειτουργός, η ιδιωτική επιχείρηση και ο Δημόσιος φορέας ένα βήμα πιο κοντά στην Κεντρική Διοίκηση. Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση δεν μπορεί να επιτευχθεί απλά μεταφέροντας σκληρά γραφειοκρατικές διαδικασίες σε ηλεκτρονικές. Σε μια τέτοια περίπτωση μετατρέπουμε το Chaos σε e-Chaos. Οι διαδικασίες πρέπει πρώτα να απλουστευτούν και στη συνέχεια να μετατραπούν σε ηλεκτρονικές. Ο ιδιωτικός τομέας έχει περάσει στο ανώτερο επίπεδο ηλεκτρονικής διακυβέρνησης με RF διαδικασίες, τη στιγμή που το Δημόσιο αποτυγχάνει να φτάσει στο επίπεδο της ολοκληρωμένης διαδικασίας. Προφανώς έχουν γίνει τεράστια βήματα – η πανδημία βοήθησε πολύ σε αυτό και πλέον είναι ξεκάθαρο ότι η επίτευξη διαλειτουργικοτήτων είναι το κρίσιμο βήμα, ωστόσο, το e-esthonia είναι ακόμα πολύ μακριά για μας. Θα καθυστερήσουμε πολύ να φτάσουμε στο επίπεδο να διαφημίζουμε ότι «το σύνολο των διαδικασιών του πολίτη είναι δυνατόν να ολοκληρωθεί μέσα από την εθνική πύλη». Ρωτήστε τον e-ΕΦΚΑ, την δικαιοσύνη, την εκπαίδευση, την υγεία, τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις, η καθημερινότητα του πολίτη δεν θα γίνει ποτέ εντελώς μακριά από τον γκισέ, εκτός αν ενωθούν όλες οι βάσεις δεδομένων και αν δεν ηλεκτρονικοποιηθούν όλες οι δημόσιες διοικητικές πράξεις του κράτους. Μην θεωρείτε ότι μπορεί η Περιφέρεια να λειτουργήσει χωρίς την Πολιτεία. Η paperless αντικατάσταση διπλωμάτων που εμείς ως Περιφέρεια Κρήτης αναπτύξαμε, «απαίτησε» 17 (δέκα επτά) διαφορετικές διαλειτουργικότητες, ανάμεσα στην Περιφέρεια, το Υπουργείο Μεταφορών, τη ΓΑΔΑ, την ΥΔΙΚΑ κ.α. δημόσιες υπηρεσίες. Και κάτι τελευταίο… Τις paperless διαδικασίες της Διεύθυνσης Μεταφορών, τις είχαμε αναπτύξει από το 2017 και μόνο το 2022 τις υιοθέτησε η ΓΓΠΣ και το αρμόδιο υπουργείο, ώστε να «ανέβουν» στο gov.gr, την Εθνική Πύλη και να αποδοθούν σε όλη τη χώρα…
Ποιες ψηφιακές υπηρεσίες σκοπεύετε να αναπτύξετε άμεσα για να διευκολύνετε είτε τους πολίτες είτε τους επαγγελματίες του τουρισμού; Μπορείτε να μας αποκαλύψετε κάτι που ακόμη “μαγειρεύεται”;
Στην ιστοσελίδα της Περιφέρειας Κρήτης και τον «Οδηγό του Πολίτη», Οδηγός πολίτη – Αιτήματα πολιτών, θα δείτε 300 ψηφιακές υπηρεσίες που όμως δεν ξεπερνούν τα επίπεδα 1 και 2, δεν φτάνουν καν στο επίπεδο 3, που είναι η αμφίδρομη διάδραση. Απλά βλέπετε την διαδικασία και αυτή δεν ολοκληρώνεται, πρέπει να ολοκληρωθεί με την υπηρεσία. Δεν έχω πλέον το χαρτοφυλάκιο της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Από το 2023 είμαι Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, όμως η διδακτορική μου διατριβή είναι στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και την εξυπηρέτηση του Πολίτη.
Η Διεύθυνση Τουρισμού της Περιφέρειας Κρήτης, σε κάθε περίπτωση, δεν αδειοδοτεί τουριστικές επιχειρήσεις, αυτό το κάνει ο ΕΟΤ και η εκάστοτε Περιφερειακή Υπηρεσία του (Π.Υ.Τ.), στην περίπτωσή μας το ΠΥΤ Κρήτης. Η διαδικασία του Gov.gr και το Notify Business κάνει την υποδοχή των Δικαιολογητικών και η υπηρεσία τον όποιο – δειγματοληπτικό – έλεγχο των τουριστικών επιχειρήσεων, αλλά η ηλεκτρονική διακυβέρνηση με την μορφή της ψηφιακής ολοκλήρωσης είναι ακόμα μακριά και στο «τσουκάλι» δεν βλέπω κάτι να μαγειρεύεται…
Η Κρήτη έχει μια ισχυρή πολιτισμική ταυτότητα. Υπάρχει σχεδιασμός για ψηφιακή ανάδειξη των μικρότερων, λιγότερο προβεβλημένων κοινοτήτων και παραδόσεων;
Η Περιφέρεια Κρήτης λειτουργεί ως «ομπρέλα» πάνω από τους Δήμους και οι Δήμοι – θα πρέπει να αποτελούν – ομπρέλα πάνω από τις Κοινότητές τους. Ως Περιφέρεια, χρηματοδοτούμε κάθε μικρή ή μεγάλη πολιτισμική δράση, έθιμο, παράδοση. Ωστόσο, σε σχέση με την ψηφιακή ανάδειξη αυτών των Κοινοτήτων, αν θα έπρεπε να αναδείξει μία, θα έπρεπε για λόγους ισοτιμίας να τις αναδείξει όλες. Υπάρχουν ιστοσελίδες που το κάνουν αυτό αλλά χωρίς να επιτυγχάνεται μια πλήρης και ολική ψηφιοποίηση των παραδόσεων της Κρήτης. Σημαντική δουλειά κάνει και το Gr2me: A website that celebrates Greece’s rich & vibrant lifestyle, σε ένα αντικείμενο που το ονομάσατε κι
εσείς «Πολιτισμικό». Ο Πολιτισμός δεν είναι αποκλειστικά Τουρισμός, έχει Τουριστική απόληξη και προέκταση σίγουρα, αποτελεί ένα από τους πυλώνες για τους οποίους μας επισκέπτονται οι άνθρωποι του κόσμου, ωστόσο αντιλαμβάνεσθε ότι αποτελεί κατά βάση αντικείμενο του υπουργείου πολιτισμού.
Σε μια εποχή όπου όλα μετριούνται με δεδομένα, πόσο έτοιμη είναι η Περιφέρεια Κρήτης να διαχειριστεί “smart tourism” με διαφάνεια και ασφάλεια δεδομένων;
Η «Έξυπνη – Smart Κρήτη» είναι ένας από τους βασικούς Πυλώνες της Στρατηγικής μας, ωστόσο έχει δύο απολήξεις. Πόσο «έξυπνοι» είμαστε εμείς στην διαχείριση των δεδομένων μας και πόσο «έξυπνοι» είμαστε απέναντι στον επισκέπτη μας, με σκοπό να τον βοηθάμε στις επιλογές του. Αναφορικά με τα δεδομένα που εμείς χρησιμοποιούμε, βρισκόμαστε σε καλό επίπεδο. Γνωρίζουμε τις αεροπορικές αφίξεις, διεθνείς και εγχώριες, σχεδόν σε on line επίπεδο, από τα Αεροδρόμια, συνεργαζόμαστε με το ΜΑΙΧ εδώ και χρόνια ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς το προφίλ του δικού μας επισκέπτη, αξιοποιούμε τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας. Η προσπάθεια αυτή ευχόμαστε να ολοκληρωθεί με το Εθνικό και τα Περιφερειακά Παρατηρητήρια Τουρισμού, που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης. Όλα αυτά τα δεδομένα, καθιστούν “smart” την Κρήτη στο επίπεδο των δεδομένων που χρησιμοποιεί η ίδια η Περιφέρεια για να διαγνώνει το «σήμερα», να το συγκρίνει και να διαπιστώνει τάσεις, απόψεις και ικανοποίηση.
Αναφορικά με το κατά πόσο η Περιφέρεια Κρήτης είναι «έξυπνη» απέναντι στον επισκέπτη, αυτό θέλει μεγάλη συζήτηση. Στην ιστοσελίδα μας www.incrediblecrete.gr, θα μπορέσετε να δείτε ενότητες «Ανακάλυψε – Discover» και «Εξερεύνησε – Explore», όπως και έναν διαδραστικό πίνακα στον οποίο μπορείς να ψάξει και να δεις οτιδήποτε. Έχουμε μεγαλύτερες απαιτήσεις εδώ από εμάς. Θα θέλαμε έναν «Local Guru», μια εφαρμογή ΑΙ που θα μπορεί να απαντάει σε οποιοδήποτε ερώτημα στον επισκέπτη, αλλά απαιτεί πλήρη ψηφιακή μετάβαση του περιεχομένου της Κρήτης και ελπίζουμε να γίνει μέσα στην επόμενη προγραμματική περίοδο για το ΕΣΠΑ.
Ευχαριστούμε βαθύτατα τον κ. Κυριάκο Κώτσογλου για την προθυμία, τη διαύγεια και τον χρόνο που διέθεσε στη συνέντευξη. Το έργο που επιτελεί στον τομέα του τουρισμού είναι ουσιαστικό, σύνθετο και απαραίτητο για το μέλλον της Κρήτης. Ευχόμαστε η στρατηγική που έχει χαράξει – με γνώμονα την αειφορία, την ισορροπία και την ποιότητα ζωής των κατοίκων – να ολοκληρωθεί και να αποδώσει τους καρπούς που το νησί αξίζει.
Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργοπούλου
Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου
