Η άφιξη ενός μωρού αποτελεί μία από τις πιο συγκινητικές και καθοριστικές στιγμές στη ζωή μιας οικογένειας. Μαζί με τη χαρά, όμως, γεννιούνται και πολλές απορίες, αγωνίες και ευθύνες, ιδιαίτερα για τους νέους γονείς που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη γονεϊκότητα.

Από τη σωστή φροντίδα του νεογνού και τον εμβολιασμό, μέχρι την ψυχική υγεία των γονέων και την πρόληψη των λοιμώξεων, η σωστή ενημέρωση αποτελεί το σημαντικότερο εφόδιο.

Στην παρακάτω συνέντευξη, ο παιδίατρος απαντά στα πιο συχνά ερωτήματα και δίνει χρήσιμες συμβουλές, με στόχο να βοηθήσει κάθε οικογένεια να απολαύσει με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση τις πρώτες πολύτιμες ημέρες με το νέο μέλος της.

μηνιγγιτιδόκοκκος, ο κοκκύτης και ο ροταϊός. Τα εμβόλια σώζουν ζωές, είναι το πιο ισχυρό όπλο πρόληψης που έχουμε.

Θοδωρής Γκούβας.

Καταγωγή;
Κατάγομαι από το Αγρίνιο, αλλά πλέον ζω και εργάζομαι μόνιμα στην Αθήνα ως Παιδίατρος – Νεογνολόγος στο Νοσοκομείο Παίδων «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού».

Ποιες είναι οι σημαντικότερες ανάγκες ενός νεογνού κατά τις πρώτες ημέρες της ζωής του;
Ως νεογνολόγος, βλέπω καθημερινά ότι το μωρό τις πρώτες μέρες χρειάζεται τρία απλά αλλά βασικά πράγματα: φαγητό, ζεστασιά και κυρίως, την αγκαλιά των γονιών του. Έρχεται από ένα απόλυτα ασφαλές περιβάλλον σε έναν κόσμο γεμάτο θορύβους και ερεθίσματα. Η δική σας επαφή δέρμα με δέρμα (skin-to-skin) είναι αυτή που του δίνει το σήμα ότι όλα είναι καλά.

Ποια σημάδια δείχνουν ότι ένα νεογνό αναπτύσσεται φυσιολογικά;
Δεν κοιτάμε μόνο τη ζυγαριά, αν και η σταδιακή ανάκτηση του βάρους γέννησης είναι βασική. Κοιτάμε τη γενικότερη εικόνα. Ένα μωρό που είναι ζωηρό όταν ξυπνάει, έχει καλό μυϊκό τόνο, λερώνει τουλάχιστον 5-6 πάνες την ημέρα και ηρεμεί στην αγκαλιά, μας δείχνει ότι όλα πάνε πρίμα.

Ποιες είναι οι συχνότερες ανησυχίες των νέων γονέων και ποιες από αυτές είναι πραγματικά σοβαρές;
Οι γονείς ανησυχούν για τα πάντα: για το αν αναπνέει σωστά, γιατί βγάζει γουλιές, γιατί κάνει περίεργους θορύβους στον ύπνο. Οι περισσότερες από αυτές είναι αθώες προσαρμογές του βρέφους. Πραγματικά σοβαρό είναι αν το μωρό παρουσιάσει λήθαργο, αν αρνείται επίμονα να φάει, ή αν εμφανίσει πυρετό. Εκεί δεν περιμένουμε, μιλάμε αμέσως με τον γιατρό.

Πόσο σημαντικός είναι ο μητρικός θηλασμός και τι ισχύει όταν αυτός δεν είναι εφικτός;
Ο θηλασμός είναι το ιδανικό ξεκίνημα, ένα «φυσικό εμβόλιο» γεμάτο αντισώματα και αγάπη. Όμως, θέλω να είμαι απόλυτα ξεκάθαρος: αν για οποιονδήποτε λόγο δεν είναι εφικτός, δεν τρέχει τίποτα. Η επιστήμη έχει δημιουργήσει εξαιρετικά γάλατα φόρμουλας. Το μωρό χρειάζεται μια ήρεμη και ευτυχισμένη μάνα, όχι μια αγχωμένη μητέρα που νιώθει ενοχές.

Πώς επηρεάζει η ψυχική κατάσταση των γονέων τη φροντίδα και την ανάπτυξη του νεογνού;Τα μωρά είναι σαν «σφουγγάρια»·

απορροφούν κάθε συναίσθημα.

Αν οι γονείς είναι πνιγμένοι στο άγχος και την εξάντληση, το μωρό το νιώθει και γίνεται ανήσυχο. Η ψυχική υγεία της μητέρας είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική υγεία του μωρού.

Ζητήστε βοήθεια χωρίς ντροπή.

Η γονεϊκότητα θέλει ομάδα, δεν είναι ατομικό άθλημα.

Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι νέοι γονείς στη φροντίδα ενός βρέφους;

Το νούμερο ένα λάθος είναι το υπερβολικό ντύσιμο και φάσκιωμα.

Φοβούνται μήπως κρυώσει και το παρακάνουν, με αποτέλεσμα το μωρό να σκάει.

Επίσης, υπάρχει η τάση να αποστειρώνουν τα πάντα σε βαθμό υστερίας ή να μην βγαίνουν καθόλου από το σπίτι. Χαλαρώστε, τα μωρά δεν είναι φτιαγμένα από πορσελάνη.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για τους κολικούς και πώς μπορούν να ανακουφίσουν το μωρό τους;

Οι κολικοί είναι μια προσωρινή μπόρα.

Ξεκινούν γύρω στις 3 εβδομάδες και υποχωρούν μόνοι τους στον 3ο-4ο μήνα.

Δεν είναι ασθένεια, αλλά αποτέλεσμα της ωρίμανσης του εντέρου. Βοηθούν τα ζεστά μπάνια, το απαλό μασάζ στην κοιλίτσα με φορά του ρολογιού και η στάση «αγκαλιά του τίγρη» (το μωρό μπρούμυτα πάνω στο αντιβράχιο του γονιού).

Ποια είναι η σωστή περιποίηση του ομφαλού και πότε πρέπει να ανησυχήσουν οι γονείς;

Κρατάμε την περιοχή καθαρή και στεγνή, διπλώνοντας την πάνα πιο χαμηλά, ώστε να μην τον καλύπτει.

Συνήθως πέφτει μέσα στις πρώτες 10-15 ημέρες. Αν δείτε έντονη κοκκινίλα γύρω από το δέρμα, αν βγάζει πύον ή αν έχει άσχημη μυρωδιά, τότε επικοινωνήστε αμέσως με τον παιδίατρό σας.

Πόσο σημαντική είναι η βιταμίνη D και ποιες είναι οι σύγχρονες οδηγίες για τη χορήγησή της;

Είναι υπερπολύτιμη για το χτίσιμο των οστών και το ανοσοποιητικό σύστημα.

Επειδή δεν πρέπει να εκθέτουμε τα νεογνά απευθείας στον ήλιο, η σύγχρονη οδηγία αναφέρει ότι όλα τα βρέφη πρέπει να λαμβάνουν σταγόνες βιταμίνης D καθημερινά από τις πρώτες ημέρες της ζωής τους, ανεξάρτητα από το αν θηλάζουν ή πίνουν ξένο γάλα.

Πώς μπορούν οι γονείς να προστατεύσουν αποτελεσματικά το νεογνό από λοιμώξεις;

Η καλύτερη άμυνα είναι το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών πριν αγγίξουμε το μωρό ή τα πράγματά του. Επίσης, αποφεύγουμε τους κλειστούς χώρους με πολύ κόσμο και κρατάμε μακριά οποιονδήποτε έχει έστω και ένα απλό συνάχι.

Ένα κοινό κρυολόγημα για εμάς μπορεί να ταλαιπωρήσει πολύ ένα νεογέννητο.

Τι ισχύει για τις επισκέψεις συγγενών και φίλων τις πρώτες εβδομάδες μετά τη γέννηση;

Εδώ θα γίνω λίγο αυστηρός: βάλτε όρια. Το σπίτι τις πρώτες εβδομάδες πρέπει να είναι ένα ήσυχο καταφύγιο για τη νέα οικογένεια, όχι κέντρο διερχομένων. Οι επισκέψεις πρέπει να είναι σύντομες, γεμάτες κατανόηση, χωρίς πολλά χέρια να πιάνουν το μωρό και, φυσικά, χωρίς φιλιά στο πρόσωπο και στα χεράκια του.

Ποιοι διαδεδομένοι μύθοι γύρω από τη φροντίδα των νεογνών εξακολουθούν να προκαλούν σύγχυση;Ο μύθος ότι «αν το παίρνεις συνέχεια αγκαλιά, θα κακομάθει».

Τα μωρά δεν κακομαθαίνουν με την αγάπη· η αγκαλιά είναι ανάγκη επιβίωσης. Επίσης, υπάρχει η αντίληψη ότι «πρέπει να του δίνουμε χαμομήλι ή νερό αν διψάει». Μέχρι τους 6 μήνες, το γάλα (μητρικό ή ξένο) καλύπτει απόλυτα και τις ανάγκες του σε νερό.

Πώς συμβάλλουν η έγκαιρη πρόληψη και η σωστή ενημέρωση στην υγιή ανάπτυξη ενός παιδιού;Η γνώση διώχνει τον φόβο.

Όταν οι γονείς είναι σωστά ενημερωμένοι, δεν πανικοβάλλονται με το παραμικρό, αναγνωρίζουν έγκαιρα τα πραγματικά σημάδια κινδύνου και προσφέρουν στο παιδί τους ένα ασφαλές περιβάλλον για να μεγαλώσει.

Η πρόληψη είναι πάντα πιο εύκολη και πιο αποτελεσματική από τη θεραπεία.Ποιο είναι το σημαντικότερο μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στους νέους γονείς που φέρνουν για πρώτη φορά το μωρό τους στο σπίτι;

Πάρτε μια βαθιά ανάσα και εμπιστευτείτε το ένστικτό σας. Κανείς δεν γεννήθηκε έτοιμος γονιός· θα μάθετε μαζί με το μωρό σας, μέρα με τη μέρα. Απολαύστε αυτές τις πρώτες στιγμές, γιατί περνούν απίστευτα γρήγορα. Και να θυμάστε:

δεν χρειάζεται να είστε τέλειοι γονείς· αρκεί να είστε εκεί, με όλη σας την αγάπη.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τον παιδίατρο για τον χρόνο που διέθεσε και για τις πολύτιμες συμβουλές του.

Η εμπεριστατωμένη ενημέρωση και η καθοδήγησή του αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο για κάθε νέο γονέα που κάνει τα πρώτα του βήματα στο όμορφο ταξίδι της γονεϊκότητας. Ευχόμαστε να συνεχίσει το σημαντικό έργο του, προσφέροντας γνώση, στήριξη και ασφάλεια στις οικογένειες και στα παιδιά.

Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατιδου Παπαγεωργόπουλου

Επιμέλεια: Ερμίνα Μαρία Μουρατιδου Παπαγεωργόπουλου