Σήμερα έχουμε τη χαρά και την τιμή να φιλοξενούμε στο site μας τον Γρηγόρη Λυκούργο — έναν σπουδαίο ψυχολόγο με καταγωγή από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ελλάδα, κάτοχο πτυχίου Ψυχολογίας και μεταπτυχιακού στην Εφαρμοσμένη Κλινική Ψυχολογία. Με εξειδίκευση στην ψυχοδυναμική προσέγγιση, εκπαίδευση στη διαχείριση κρίσιμων καταστάσεων, στην ψυχομετρική αξιολόγηση (Rorschach), καθώς και στην ανάλυση ονείρων, ο κύριος Λυκούργος μοιράζεται μαζί μας πολύτιμες σκέψεις και εμπειρίες για την ψυχική υγεία και τη σημασία της στη σύγχρονη ζωή. Τον ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο και την εμπιστοσύνη του.

Προσωπικό όραμα και στόχοι.

Οι στόχοι μου είναι κάθε άνθρωπος μέσα από τη δουλειά που κάνουμε μαζί, να μπορεί να βρει ποιος πραγματικά είναι και να ακολουθήσει την πραγματική του φύση.

Επαγγελματική πορεία.

Έχω συνεργαστεί με το Αμερικάνικο Κολλέγιο Ελλάδας ως βοηθός καθηγητή. Έχω, επίσης. συνεργαστεί με την εταιρεία Αλτεκ ως τμήμα ανθρώπινου δυναμικού, με την ψυχιατρική κλινική Γαλήνη ως κλινικός ψυχολόγος και με την εταιρεία Enlight IT ως επιστημονικός συνεργάτης σε κατασκευή σελίδας γνωριμιών.

Ταξίδια και αποδοχή της διαφορετικότητας.

Μου αρέσουν πάρα πολύ τα ταξίδια και η διαφορετικότητα στους ανθρώπους. Είναι ένα κομμάτι που κάνει καλό στη δουλειά μου. Μπορώ να συνδεθώ με πολύ διαφορετικά είδη ανθρώπων γιατί πολύ απλά με ενδιαφέρει το άγνωστο. Δεν με φοβίζει.

Η ψυχική υγεία ως λειτούργημα.

Η ψυχολογία ουσιαστικά είναι επιστήμη ψυχικής υγείας. Οτιδήποτε σχετίζεται με την υγεία μας είναι λειτούργημα πάνω από όλα. Η ψυχική υγεία για εμένα είναι ίσως η σημαντικότερη όλων γιατί όλα αρχίζουν και τελειώνουν με το πώς ερμηνεύουμε τα πράγματα. Το βλέπουμε καθημερινά, άνθρωποι οι οποίοι τα έχουν όλα και δεν μπορούν να ευχαριστηθούν τη ζωή τους, γιατί δεν έχουνε εσωτερική γαλήνη. Είναι πολύ όμορφο λοιπόν να ξέρεις ότι μπορείς να δώσεις σε κάποιον τα εφόδια να ερμηνεύσει μία καλύτερη πραγματικότητα από αυτή που μπορεί.

Η αλλαγή της κοινωνικής στάσης απέναντι στην ψυχοθεραπεία.

Μπορώ να πω ότι ευτυχώς τα τελευταία χρόνια έχω δει αυτό το ταμπού να αλλάζει. Είναι αλήθεια ότι πριν κάποια χρόνια το να πει κάποιος ότι πάει σε ψυχολόγο ήταν σαν να λέει είμαι τρελός και επικίνδυνος – αυτό μετέφραζε ο κόσμος – γιατί η ψυχική ασθένεια είχε πολύ μεγαλύτερο στίγμα εκείνη την εποχή. Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια υπάρχει μία αποδοχή ότι λίγο πολύ όλοι μας βασανιζόμαστε από κάποια ψυχικά προβλήματα και αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είμαστε νορμάλ, σημαίνει απλά ότι είμαστε άνθρωποι με όρια και αδυναμίες. Η αλλαγή αυτή θα έλεγα πως τελευταία είναι μεγάλη. Πριν κάποιο καιρό είδα και ένα ωραίο quote στο ίντερνετ που έλεγε “μη μου πεις πόσα λεφτά βγάζεις όταν βγούμε ραντεβού για να με εντυπωσιάσεις, πες μου ότι κάνεις ψυχοθεραπεία για να ξέρω ότι δεν θα λουστώ τα απωθημένα σου”.

Ενημέρωση χθες και σήμερα.

Η διαφορά του τότε με το τώρα είναι ότι υπήρχε πολύ λιγότερη ενημέρωση, ειδικά στην Ελλάδα, γύρω από θέματα ψυχικής υγείας, και ότι τώρα είναι πολύ πιο εύκολο επειδή ξέρουμε κάποια πράγματα – εσφαλμένα πολλές φορές – να βγάλουμε τίτλους. Ούτε η άγνοια του τότε ήτανε σωστή, ούτε η υπεραπλούστευση του σήμερα, επειδή κάπου διαβάσαμε κάτι.

Η χρήση φαρμακευτικής αγωγής.

Όταν διαπιστώσουμε ότι ένα άτομο βρίσκεται σε ψυχική κατάσταση όπου δεν υπάρχει λειτουργικότητα σε βασικά πράγματα όπως η διαχείριση συναισθήματος, τότε η φαρμακευτική αγωγή είναι μία πρώτη λύση δουλεύοντας όμως παράλληλα ψυχοθεραπευτικά. Πρέπει να θυμόμαστε ότι η φαρμακευτική αγωγή είναι απλά μπλοκάρισμα συμπτωμάτων, όχι θεραπεία, για πολλές ψυχικές ασθένειες. Φυσικά και ένα άτομο μπορεί να βοηθηθεί χωρίς να πάρει χάπια, κάνοντας ψυχοθεραπεία. Μάλιστα μελέτες δείχνουν ότι έξι μήνες συστηματικής ψυχοθεραπείας μπορούν να φέρουν στον εγκέφαλο αλλαγές που φέρνει και η φαρμακολογία, όπως και ότι ένα άτομο μπορεί να βοηθηθεί να κόψει τα χάπια μετά από καιρό ψυχοθεραπείας. Έχω πολλά τέτοια περιστατικά.

Οι γενικές συμβουλές και η σημασία της διαφοροποίησης.

Οι συμβουλές διαφέρουν ανάλογα τον ασθενή, τις ανάγκες του και το τι θέλει. Γι’ αυτό και μπορούμε εύκολα να διακρίνουμε στα social media κάποιον που δεν είναι επαγγελματίας όταν δίνει γενικές συμβουλές προς όλους όσο αφορά σχέσεις και τα λοιπά. Δεν θέλουμε όλοι οι άνθρωποι τα ίδια πράγματα, δεν είναι σωστή μία συμβουλή για όλους. Μία γενική συμβουλή όμως που θα έλεγα ότι ίσως δίνω, είναι να μην δίνουν σημασία στη γνώμη των άλλων, το οποίο έρχεται να συμπληρώσει αυτό ακριβώς που λέω, ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, οπότε η γνώμη κάθε ανθρώπου θα είναι πάντα διαφορετική – δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι το σωστό για μας.

Προσαρμογή του τρόπου επικοινωνίας.

Κάθε άνθρωπος ανάλογα την ηλικία του, το μορφωτικό του επίπεδο και την προσωπικότητά του, ανοίγει τον δρόμο για άλλον τρόπο επικοινωνίας. Αλλιώς προσεγγίζουμε μία ηλικιωμένη γυναίκα, αλλιώς έναν έφηβο, αλλιώς έναν άνθρωπο εσωστρεφή και αλλιώς έναν εξωστρεφή. Το βασικό είναι στην ψυχοθεραπεία το άτομο να αισθάνεται ότι επικοινωνεί και συνδέεται με το θεραπευτή του, και αυτό προϋποθέτει ευελιξία του θεραπευτή στη διαφορετικότητα.

Γιατί δεν πρέπει να υπάρχει προσωπική γνωριμία με τον θεραπευτή;

Ο λόγος που δεν πρέπει να υπάρχει γνωριμία είναι γιατί δεν πρέπει ούτε η μία πλευρά ούτε η άλλη να έχουν προσδοκίες ή κάποια ιδέα για τον άλλον. Θα πρέπει ο θεραπευτής να ακούσει την πραγματικότητα του ατόμου που έχει απέναντί του και όχι να γνωρίζει απαραίτητα την “πραγματική” πραγματικότητα. Αυτό θα φανεί στην πορεία. Θα πρέπει επίσης ο θεραπευόμενος να μην γνωρίζει πράγματα για τον θεραπευτή του γιατί αλλιώς έχει συγκεκριμένες προσδοκίες ή προκαταλήψεις. Το βασικό στην ψυχοθεραπεία είναι πώς ερμηνεύει κάποιος κάτι και γιατί. Εάν ήδη υπάρχει γνωριμία, έχουν γίνει ερμηνείες και από τις δύο πλευρές.

Το μήνυμα που κρατάμε…

Την μόνη γενική συμβουλή που, όπως είπα πιο πάνω, δίνω και αξίζει να κρατήσετε είναι να μην δίνετε σημασία στη γνώμη του κόσμου. Η γνώμη του κόσμου για εσάς – είτε καλή είτε κακή – λέει πιο πολλά για το ποιος είναι ο άλλος, παρά για το ποιοι είστε εσείς. Φυσικά, αν πολύ διαφορετικοί άνθρωποι λένε κάτι για εμάς, κάτι βλέπουν που προφανώς και ισχύει. Αλλά σε όλα τα θέματα – από θρησκεία, σεξουαλικότητα, πολιτική, στα πάντα – το θέμα είναι σε ποια ομάδα ανήκουν αυτοί που κρίνουν.

Ευχαριστούμε θερμά τον Γρηγόρη Λυκούργο για αυτή τη συνέντευξη. Του ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο έργο του και να συνεχίσει να εμπνέει και να βοηθά όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, σε ένα τόσο σημαντικό και ευαίσθητο πεδίο όπως η ψυχική υγεία.

Συνέντευξη: Ερμίνα Μαρία Μουρατίδου Παπαγεωργοπούλου

Επιμέλεια: Βάγια Ραφαηλία Παράσχου